Bhagavad Gita · Vishvarupa Darshana YogaAdhyaay 11, Shloka 55 (11.55)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः
निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव
॥ 11.55 ॥
matkarmakṛnmatparamo madbhaktaḥ saṅgavarjitaḥ
nirvairaḥ sarvabhūteṣu yaḥ sa māmeti pāṇḍava
Anuvaad
"He Paandav, jo mere liye karm karta hai, mujhe param lakshya maanta hai, mera bhakt hai, aasakti se mukt hai, aur sab praaniyon ke prati vair-rahit hai — woh mujhe praapt hota hai."
Bhaavaarth
Shankaracharya. Bhoomika (11.54 ke ant mein): adhunā sarvasya gītāśāstrasya sārabhūtaḥ arthaḥ niḥśreyasārthaḥ anuṣṭheyatvena samuccitya ucyate — ab poore Gita-shaastra ka saar, moksha ke liye, aacharan-yogya roop mein kaha jaata hai; karoti bhṛtyaḥ svāmikarma, na tu ātmanaḥ paramā pretya gantavyā gatir iti svāminaṃ pratipadyate — naukar maalik ka kaam karta hai par maalik ko param gati nahin maanta; yeh bhakt maanta hai; saṅgavarjitaḥ dhanaputramitrakalatrabandhuvargeṣu; aur sabse mahatvapoorn: nirvairaḥ nirgatavairaḥ sarvabhūteṣu śatrubhāvarahitaḥ ātmanaḥ atyantāpakārapravṛtteṣv api — sab praaniyon ke prati shatru-bhaav se rahit, unke prati bhi jo apna atyant apkaar karne mein lage hon.
Aacharya Ramanuja. vedādhyayanādīni sarvāṇi karmāṇi madārādhanarūpāṇi iti yaḥ karoti — sab karm meri aaraadhana maan kar; vair kyon nahin? Teen kaaran: svaduḥkhasya svāparādhanimittatvānusaṃdhānāt — apne dukh ka kaaran apni hi bhool samajhne se; sarvabhūtānāṃ paramapuruṣaparatantratvānusaṃdhānāt — sab praani Param Purush ke adheen hain, yeh jaanne se; ca sarvabhūteṣu vairanimittābhāvāt teṣu nirvairaḥ — isliye vair ka koi kaaran nahin.
Madhusoodan Saraswati. sarvasya gītāśāstrasya sārabhūto 'rthaḥ — poore Gita-shaastra ka saar; aur "nirvair" = apakāriṣv api dveṣaśūnyaḥ — apkaar karne waalon ke prati bhi dvesh-rahit.
Shreedhar Swami. sarvaśāstrasāraṃ paramaṃ rahasyaṃ — sab shaastron ka saar, param rahasya.
Shankaracharya — aage. "Mat-param" ka sundar bhed: karoti bhṛtyaḥ svāmikarma? na tu ātmanaḥ paramā pretya gantavyā gatir iti svāminaṃ pratipadyate — naukar maalik ka kaam karta hai, par maalik ko apni param gati nahin maanta; bhakt Bhagavan ka kaam bhi karta hai aur unhein hi param gati maanta hai.