ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Vishvarupa Darshana Yogaಅಧ್ಯಾಯ 11, ಶ್ಲೋಕ 55 (11.55)

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು. ಪೀಠಿಕೆ (11.54ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ): adhunā sarvasya gītāśāstrasya sārabhūtaḥ arthaḥ niḥśreyasārthaḥ anuṣṭheyatvena samuccitya ucyate — ಈಗ ಇಡೀ ಗೀತಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾರವನ್ನು, ಮೋಕ್ಷಕ್ಕಾಗಿ, ಆಚರಣೆಗೆ ತರಬಹುದಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; karoti bhṛtyaḥ svāmikarma, na tu ātmanaḥ paramā pretya gantavyā gatir iti svāminaṃ pratipadyate — ಸೇವಕನು ಒಡೆಯನ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಒಡೆಯನನ್ನು ಪರಮ ಗತಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಈ ಭಕ್ತನು ಹಾಗೆ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ; saṅgavarjitaḥ dhanaputramitrakalatrabandhuvargeṣu; ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದು: nirvairaḥ nirgatavairaḥ sarvabhūteṣu śatrubhāvarahitaḥ ātmanaḥ atyantāpakārapravṛtteṣv api — ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಶತ್ರುಭಾವವಿಲ್ಲದವನು, ತನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಪಕಾರ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರ ಬಗ್ಗೆಯೂ.

ಆಚಾರ್ಯ ರಾಮಾನುಜರು. vedādhyayanādīni sarvāṇi karmāṇi madārādhanarūpāṇi iti yaḥ karoti — ಎಲ್ಲ ಕರ್ಮಗಳನ್ನೂ ನನ್ನ ಆರಾಧನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಮಾಡುವವನು; ವೈರ ಏಕಿಲ್ಲ? ಮೂರು ಕಾರಣಗಳು: svaduḥkhasya svāparādhanimittatvānusaṃdhānāt — ತನ್ನ ದುಃಖಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ತಪ್ಪು ಕಾರಣ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದರಿಂದ; sarvabhūtānāṃ paramapuruṣaparatantratvānusaṃdhānāt — ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಪರಮ ಪುರುಷನ ಅಧೀನ ಎಂದು ತಿಳಿಯುವುದರಿಂದ; ca sarvabhūteṣu vairanimittābhāvāt teṣu nirvairaḥ — ಆದ್ದರಿಂದ ವೈರಕ್ಕೆ ಯಾವ ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲ.

ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿ. sarvasya gītāśāstrasya sārabhūto 'rthaḥ — ಇಡೀ ಗೀತಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾರ; ಮತ್ತು "ನಿರ್ವೈರ" = apakāriṣv api dveṣaśūnyaḥ — ಅಪಕಾರ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ದ್ವೇಷವಿಲ್ಲದವನು.

ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿ. sarvaśāstrasāraṃ paramaṃ rahasyaṃ — ಎಲ್ಲ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಾರ, ಪರಮ ರಹಸ್ಯ.

ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು — ಮುಂದುವರಿದು. "ಮತ್ಪರಮ" ಎಂಬುದರ ಸುಂದರ ಭೇದ: karoti bhṛtyaḥ svāmikarma? na tu ātmanaḥ paramā pretya gantavyā gatir iti svāminaṃ pratipadyate — ಸೇವಕನು ಒಡೆಯನ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಒಡೆಯನನ್ನು ತನ್ನ ಪರಮ ಗತಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಭಕ್ತನು ಭಗವಂತನ ಕೆಲಸವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಅವನನ್ನೇ ಪರಮ ಗತಿ ಎಂದೂ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.