ભગવદ્ ગીતા · Vishvarupa Darshana Yogaઅધ્યાય 11, શ્લોક 55 (11.55)

શંકરાચાર્ય. ભૂમિકા (11.54ના અંતે): adhunā sarvasya gītāśāstrasya sārabhūtaḥ arthaḥ niḥśreyasārthaḥ anuṣṭheyatvena samuccitya ucyate — હવે આખા ગીતાશાસ્ત્રનો સાર, મોક્ષ માટે, આચરણયોગ્ય રૂપે કહેવામાં આવે છે; karoti bhṛtyaḥ svāmikarma, na tu ātmanaḥ paramā pretya gantavyā gatir iti svāminaṃ pratipadyate — નોકર માલિકનું કામ કરે છે પણ માલિકને પરમ ગતિ માનતો નથી; આ ભક્ત માને છે; saṅgavarjitaḥ dhanaputramitrakalatrabandhuvargeṣu; અને સૌથી મહત્ત્વનું: nirvairaḥ nirgatavairaḥ sarvabhūteṣu śatrubhāvarahitaḥ ātmanaḥ atyantāpakārapravṛtteṣv api — સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે શત્રુભાવથી રહિત, તેમના પ્રત્યે પણ જેઓ પોતાનો અત્યંત અપકાર કરવામાં લાગેલા હોય.

આચાર્ય રામાનુજ. vedādhyayanādīni sarvāṇi karmāṇi madārādhanarūpāṇi iti yaḥ karoti — સર્વ કર્મોને મારી આરાધના માનીને; વેર કેમ નહીં? ત્રણ કારણ: svaduḥkhasya svāparādhanimittatvānusaṃdhānāt — પોતાના દુઃખનું કારણ પોતાની જ ભૂલ સમજવાથી; sarvabhūtānāṃ paramapuruṣaparatantratvānusaṃdhānāt — સર્વ પ્રાણીઓ પરમ પુરુષને અધીન છે, એ જાણવાથી; ca sarvabhūteṣu vairanimittābhāvāt teṣu nirvairaḥ — તેથી વેરનું કોઈ કારણ નથી.

મધુસૂદન સરસ્વતી. sarvasya gītāśāstrasya sārabhūto 'rthaḥ — આખા ગીતાશાસ્ત્રનો સાર; અને "નિર્વૈર" = apakāriṣv api dveṣaśūnyaḥ — અપકાર કરનારાઓ પ્રત્યે પણ દ્વેષરહિત.

શ્રીધર સ્વામી. sarvaśāstrasāraṃ paramaṃ rahasyaṃ — સર્વ શાસ્ત્રોનો સાર, પરમ રહસ્ય.

શંકરાચાર્ય — આગળ. "મત્પરમ"નો સુંદર ભેદ: karoti bhṛtyaḥ svāmikarma? na tu ātmanaḥ paramā pretya gantavyā gatir iti svāminaṃ pratipadyate — નોકર માલિકનું કામ કરે છે, પણ માલિકને પોતાની પરમ ગતિ માનતો નથી; ભક્ત ભગવાનનું કામ પણ કરે છે અને તેમને જ પરમ ગતિ માને છે.