Bhagavad Gita · Bhakti YogaAdhyaay 12, Shloka 12 (12.12)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासाज्ज्ञानाद् ध्यानं विशिष्यते
ध्यानात् कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम्
॥ 12.12 ॥
śreyo hi jñānamabhyāsājjñānād dhyānaṃ viśiṣyate
dhyānāt karmaphalatyāgastyāgācchāntiranantaram
Anuvaad
"Abhyaas se gyaan shreshth hai, gyaan se dhyaan vishesh hai, dhyaan se karm-phal ka tyaag — aur tyaag se turant shaanti milti hai."
Bhaavaarth
Shankaracharya — stuti ke roop mein. jñānam … avivekapūrvakāt abhyāsāt — avivek-bhare abhyaas se gyaan shreshth; jñānapūrvakaṃ dhyānam; śāntiḥ … anantaram eva syāt, na tu kālāntaram apekṣate; aur kunji: sarvakarmaphalatyāgaḥ stūyate — yahan phal-tyaag ki stuti (prashansa) hai, prarocanārthā — protsaahan ke liye; kyonki sarvakāmatyāgasāmānya — sab kaamnaaon ke tyaag se samaanta hai.
Aacharya Ramanuja — vyaavhaarik kram. atyarthaprītivirahitāt karkaśarūpāt smṛtyabhyāsāt — prem-rahit, kathor smriti-abhyaas se aatma-gyaan behtar; adhoore gyaan se dhyaan; adhoore dhyaan se phal-tyaag ke saath kiya karm; anabhisaṃhitaphalād anuṣṭhitāt karmaṇaḥ anantaram eva nirastapāpatayā manasaḥ śāntiḥ bhaviṣyati — phal ki ichchha ke bina kiye karm se turant paap mit kar man shaant; phir dhyaan → gyaan → saakshaatkaar → parā bhakti.
Shreedhar Swami. Kram: samyagjñānarahitād abhyāsāt … jñānaṃ śreṣṭhaṃ, phir dhyaan, phir phal-tyaag — tasmād evaṃbhūtāt karmaphalatyāgāt … samanantaram eva saṃsāraśāntir bhavati — aise phal-tyaag se turant sansaar ki shaanti.
Madhusoodan Saraswati. Phal-tyaag ko upanishad ke sarvakāmatyāga se jodte hain — yadā sarve pramucyante kāmā ye 'sya hṛdi śritāḥ — jab hriday ki sab kaamnaayein chhoot jaati hain; aur shaanti anantaraṃ avyavadhānena na tu kālāntaram apekṣate — bina der ke.
Madhvacharya. Saavdhaan karte hain: dhyānāt karmaphalatyāgaḥ iti tu stutiḥ — dhyaan se phal-tyaag ko shreshth kehna stuti hai; vaastav mein dhyānayuktatyāga eva cātroktaḥ — dhyaan ke saath kiya tyaag hi yahan kaha gaya hai.