Bhagavad Gita · Bhakti YogaAdhyaay 12, Shloka 13 (12.13)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च
निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी
॥ 12.13 ॥
adveṣṭā sarvabhūtānāṃ maitraḥ karuṇa eva ca
nirmamo nirahaṅkāraḥ samaduḥkhasukhaḥ kṣamī
Anuvaad
"Jo kisi praani se dvesh nahin karta, sab ke prati maitri aur karuna rakhta hai, mamta aur ahankaar se mukt hai, sukh-dukh mein sam hai, aur kshamaasheel hai —" (vaakya 12.14 mein jaari)
Bhaavaarth
Shankaracharya. ātmanaḥ duḥkhahetum api na kiñcit dveṣṭi; sarvāṇi bhūtāni ātmatvena hi paśyati — apne dukh ke kaaran se bhi dvesh nahin, kyonki sab mein aatma dekhta hai; karuṇā kṛpā duḥkhiteṣu dayā; sarvabhūtābhayapradaḥ saṃnyāsī ity arthaḥ — sab ko abhay dene wala; kṣamī … ākruṣṭaḥ abhihato vā avikriyaḥ eva āste — gaali ya chot par bhi avikaar.
Aacharya Ramanuja. vidviṣatām apakurvatām api sarveṣāṃ bhūtānām adveṣṭā — dvesh aur apkaar karne walon se bhi dvesh nahin; teṣu dviṣatsu apakurvatsu ca sarvabhūteṣu maitrīṃ matiṃ kurvan maitraḥ — unke prati bhi mitrata; teṣu eva duḥkhiteṣu karuṇāṃ kurvan karuṇaḥ — unhi ke dukh mein karuna.
Shreedhar Swami. Teen gunon ko teen tarah ke logon se jodte hain: uttameṣu dveṣaśūnyaḥ, sameṣu mitratayā vartata iti maitraḥ, hīneṣu kṛpāluḥ — apne se aage waalon se dvesh nahin (irshya nahin), barabar waalon se mitrata, aur kathinaai mein padon par karuna.
Madhusoodan Saraswati. 12.13–12.20 ko bhakton ke lakshan ki ek lambi soochi maante hain — sarvapratibandharahitaḥ bhakt ke gun, jo Bhagavan ki kripa jaldi laate hain (Shreedhar: kṣiprameva parameśvaraprasādahetūn).
Shankaracharya — aage. sarvabhūtābhayapradaḥ — sab praaniyon ko abhay dene wala; aur kṣamī … ākruṣṭaḥ abhihato vā avikriyaḥ eva āste — gaali ya chot par bhi vikaar-rahit.