श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Daivasura Sampad Vibhaga YogaAdhyaay 16, Shloka 2 (16.2)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

अहिंसा सत्यमक्रोधस्त्यागः शान्तिरपैशुनम्
दया भूतेष्वलोलुप्त्वं मार्दवं ह्रीरचापलम्
॥ 16.2 ॥

ahiṃsā satyamakrodhastyāgaḥ śāntirapaiśunam
dayā bhūteṣvaloluptvaṃ mārdavaṃ hrīracāpalam

Anuvaad

"Ahinsa, satya, akrodh, tyaag, shaanti, chugli na karna, sab praaniyon par daya, laalach na hona, komalta, lajja aur chanchalta ka abhaav —"

Bhaavaarth

Shankaracharya. ahiṃsā ahiṃsanaṃ prāṇināṃ pīḍāvarjanam; satyam apriyānṛtavarjitaṃ yathābhūtārthavacanam — apriya aur jhooth se rahit, yathaarth vachan; parasmai pararandhraprakaṭīkaraṇaṃ paiśunam — doosre ke dosh doosron ke saamne kholna chugli hai.

Aacharya Ramanuja. satyaṃ yathādṛṣṭārthagocarabhūtahitavākyam — jaisa dekha waisa, aur praaniyon ke hit wala vaakya; dayā bhūteṣu sarveṣu duḥkhāsahiṣṇutvam — sab ke dukh ko sahan na kar paana.

Shreedhar Swami. Saral paribhashaayein: akrodhas tāḍitasyāpi citte kṣobhānutpattiḥ — maar khaakar bhi man mein kshobh na uthna; tyāga audāryam — tyaag = udaarta; bhūteṣu dīneṣu dayā — kathinaai mein padon par daya; hrīḥ akāryapravṛttau lokalajjā; acāpalaṃ vyarthakriyārāhityam — bekaar kaam na karna.

Madhusoodan Saraswati. hiṃsā prāṇivṛtticchedaḥ — kisi ki aajeevika/jeevan-vritti kaatna bhi hinsa; satya = anarthānanubandhi yathābhūtārthavacanam — anarth na laane wala yathaarth vachan; maardav = vṛthāpūrvapakṣādiṣv api śiṣyādiṣu — shishyon ke bekaar tarkon par bhi komalta.

Madhvacharya. Paishun = paropadravanimittadoṣāṇāṃ rājādeḥ kathanam — doosron ko pareshaani mein daalne ke liye unke dosh raaja (adhikaari) se kehna.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein