श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Daivasura Sampad Vibhaga YogaAdhyaay 16, Shloka 1 (16.1)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

श्रीभगवानुवाच

अभयं सत्त्वसंशुद्धिर्ज्ञानयोगव्यवस्थितिः
दानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवम्
॥ 16.1 ॥

abhayaṃ sattvasaṃśuddhirjñānayogavyavasthitiḥ
dānaṃ damaśca yajñaśca svādhyāyastapa ārjavam

Anuvaad

Shri Bhagavan ne kaha: "Nirbhayata, antahkaran ki shuddhi, gyaan aur yog mein dridh sthiti, daan, indriya-sanyam, yagya, svaadhyaay, tap aur saralta —"

Bhaavaarth

Shankaracharya. abhayam abhīrutā; saṃvyavahāreṣu paravañcanāmāyānṛtādiparivarjanaṃ — vyavahaar mein doosron ko thagna, chhal aur jhooth chhodna hi sattva-shuddhi; dānaṃ yathāśakti saṃvibhāgaḥ annādīnām — shakti ke anusaar anna aadi baantna.

Aacharya Ramanuja. iṣṭāniṣṭaviyogasaṃyogarūpasya duḥkhasya hetudarśanajaṃ duḥkhaṃ bhayam — priya ke bichhadne aur apriya ke milne ke kaaran ko dekh kar hone wala dukh bhay hai; dānaṃ nyāyārjitadhanasya pātre pratipādanam — nyaay se kamaaye dhan ko yogya vyakti ko dena.

Shreedhar Swami. Adhyaay ka uddeshya: āsurīṃ saṃpadaṃ tyaktvā daivīm evāśritā narāḥ mucyanta iti nirṇetuṃ tadvivekaḥ — aasuri chhod kar daivi apnaane wale mukt hote hain — yeh tay karne ke liye dono ka vivek. Arthaat: 15.20 ke baad prashn — ka etat tattvaṃ budhyate ko vā na — kaun is gyaan ko samajhta hai, kaun nahin.

Madhusoodan Saraswati. 15.2 ki "neeche ki jadein" (karmānubandhīni) se jodte hain — wahi vaasanaayein yahan daivi aur aasuri prakriti ke roop mein; daivi = vedabodhitakarmātmajñānopāyānuṣṭhānapravṛttihetuḥ sāttvikī śubhavāsanā — shubh vaasana jo kalyaan ke saadhan mein lagaaye.

Madhvacharya. pumarthasādhanavirodhi — purushaarth ke saadhan ke virodhi dosh dikhaate hain; mangal: sādhanavighnahartre namaḥ — saadhana ke vighn haarne wale ko namaskaar.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein