श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 ફ્લિપબુકમાં વાંચો

ભગવદ્ ગીતા · Daivasura Sampad Vibhaga Yogaઅધ્યાય 16, શ્લોક 1 (16.1)

મૂળ સંસ્કૃત · શ્રીભગવાન્

શ્રીભગવાનુવાચ

અભયં સત્ત્વસંશુદ્ધિર્જ્ઞાનયોગવ્યવસ્થિતિઃ
દાનં દમશ્ચ યજ્ઞશ્ચ સ્વાધ્યાયસ્તપ આર્જવમ્
॥ 16.1 ॥

abhayaṃ sattvasaṃśuddhirjñānayogavyavasthitiḥ
dānaṃ damaśca yajñaśca svādhyāyastapa ārjavam

અનુવાદ

શ્રીભગવાને કહ્યું: "નિર્ભયતા, અંતઃકરણની શુદ્ધિ, જ્ઞાન અને યોગમાં દૃઢ સ્થિતિ, દાન, ઇન્દ્રિય-સંયમ, યજ્ઞ, સ્વાધ્યાય, તપ અને સરળતા —"

ભાવાર્થ

શંકરાચાર્ય. abhayam abhīrutā; saṃvyavahāreṣu paravañcanāmāyānṛtādiparivarjanaṃ — વ્યવહારમાં બીજાને છેતરવું, છળ અને જૂઠ છોડવાં એ જ સત્ત્વશુદ્ધિ; dānaṃ yathāśakti saṃvibhāgaḥ annādīnām — શક્તિ પ્રમાણે અન્ન વગેરે વહેંચવું.

આચાર્ય રામાનુજ. iṣṭāniṣṭaviyogasaṃyogarūpasya duḥkhasya hetudarśanajaṃ duḥkhaṃ bhayam — પ્રિયના વિયોગ અને અપ્રિયના સંયોગના કારણને જોઈને થતું દુઃખ તે ભય છે; dānaṃ nyāyārjitadhanasya pātre pratipādanam — ન્યાયથી કમાયેલું ધન યોગ્ય વ્યક્તિને આપવું.

શ્રીધર સ્વામી. અધ્યાયનો ઉદ્દેશ: āsurīṃ saṃpadaṃ tyaktvā daivīm evāśritā narāḥ mucyanta iti nirṇetuṃ tadvivekaḥ — આસુરી છોડીને દૈવી અપનાવનારા મુક્ત થાય છે — એ નક્કી કરવા માટે બંનેનો વિવેક. અર્થાત્: 15.20 પછીનો પ્રશ્ન — ka etat tattvaṃ budhyate ko vā na — કોણ આ જ્ઞાન સમજે છે, કોણ નહીં.

મધુસૂદન સરસ્વતી. 15.2નાં "નીચેનાં મૂળ" (karmānubandhīni) સાથે જોડે છે — એ જ વાસનાઓ અહીં દૈવી અને આસુરી પ્રકૃતિ રૂપે; દૈવી = vedabodhitakarmātmajñānopāyānuṣṭhānapravṛttihetuḥ sāttvikī śubhavāsanā — શુભ વાસના જે કલ્યાણનાં સાધનોમાં જોડે.

મધ્વાચાર્ય. pumarthasādhanavirodhi — પુરુષાર્થનાં સાધનોના વિરોધી દોષો બતાવે છે; મંગલ: sādhanavighnahartre namaḥ — સાધનાનાં વિઘ્નો હરનારને નમસ્કાર.

AI-assisted draft translation — under review.

📖 ફ્લિપબુકમાં વાંચો ✉ સુધારો સૂચવો