Bhagavad Gita · Daivasura Sampad Vibhaga YogaAdhyaay 16, Shloka 3 (16.3)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
तेजः क्षमा धृतिः शौचमद्रोहो नातिमानिता
भवन्ति सम्पदं दैवीमभिजातस्य भारत
॥ 16.3 ॥
tejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucamadroho nātimānitā
bhavanti sampadaṃ daivīmabhijātasya bhārata
Anuvaad
"Tej, kshama, dhairya, shauch, droh na karna, aur ghamand na karna — he Bhaarat, ye daivi sampatti lekar janme vyakti ke gun hain."
Bhaavaarth
Shankaracharya. tejaḥ prāgalbhyaṃ na tvaggatā dīptiḥ — tej = saahas aur pragalbhata, tvacha ki chamak nahin; kshama aur akrodh ka bhed — kshama mein vikaar paida hi nahin hota, akrodh mein utpann krodh shaant kiya jaata; śaucaṃ dvividhaṃ — baahya aur aantarik; abhijāta = bhāvikalyāṇasya — jiska bhavishya kalyaanmay hai.
Aacharya Ramanuja. tejaḥ durjanaiḥ anabhibhavanīyatvam — dushton se dabaaya na ja sakna; dhṛtiḥ mahatyām api āpadi kṛtyakartavyatāvadhāraṇam — badi aapatti mein bhi kartavya pakde rehna.
Shreedhar Swami. kṣamā paribhavādiṣūtpadyamāneṣu krodhapratibandhaḥ; dhṛtir duḥkhādibhir avasīdataś cittasya sthirīkaraṇam — dukh se baithte man ko sthir karna; aur abhijaata: bhāvikalyāṇasya puṃso bhavanti — jiska aage kalyaan hona hai.
Madhusoodan Saraswati. Kshama = saty api sāmarthye paribhavahetuṃ prati krodhasyānutpattiḥ — saamarthya hone par bhi apmaan karne wale par krodh na uthna; shauch yahan ābhyantaraṃ arthaprayogādau māyānṛtādirāhityaṃ — paise ke len-den mein chhal-jhooth na hona. Tej ki unki paribhasha mein strībālakādibhir mūḍhair anabhibhāvyatvam — striyon, bachchon aur moodhon se dabaaya na jaana — bhi hai.
Madhvacharya. kṣamā tu krodhābhāvena sahāpakartur anapakāraḥ — krodh ke bina, apkaari ka apkaar na karna.