ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Daivasura Sampad Vibhaga Yogaಅಧ್ಯಾಯ 16, ಶ್ಲೋಕ 3 (16.3)
ಮೂಲ ಸಂಸ್ಕೃತ · ಶ್ರೀಭಗವಾನ್
ತೇಜಃ ಕ್ಷಮಾ ಧೃತಿಃ ಶೌಚಮದ್ರೋಹೋ ನಾತಿಮಾನಿತಾ
ಭವನ್ತಿ ಸಮ್ಪದಂ ದೈವೀಮಭಿಜಾತಸ್ಯ ಭಾರತ
॥ 16.3 ॥
tejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucamadroho nātimānitā
bhavanti sampadaṃ daivīmabhijātasya bhārata
ಅನುವಾದ
"ತೇಜಸ್ಸು, ಕ್ಷಮೆ, ಧೈರ್ಯ, ಶೌಚ, ದ್ರೋಹ ಮಾಡದಿರುವುದು ಮತ್ತು ಗರ್ವ ಪಡದಿರುವುದು — ಹೇ ಭಾರತ, ಇವು ದೈವೀ ಸಂಪತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದವನ ಗುಣಗಳು."
ಭಾವಾರ್ಥ
ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು. tejaḥ prāgalbhyaṃ na tvaggatā dīptiḥ — ತೇಜಸ್ಸು = ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಗಲ್ಭತೆ, ಚರ್ಮದ ಹೊಳಪಲ್ಲ; ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರೋಧಗಳ ಭೇದ — ಕ್ಷಮೆಯಲ್ಲಿ ವಿಕಾರ ಹುಟ್ಟುವುದೇ ಇಲ್ಲ, ಅಕ್ರೋಧದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ರೋಧವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; śaucaṃ dvividhaṃ — ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ; ಅಭಿಜಾತ = bhāvikalyāṇasya — ಯಾರ ಭವಿಷ್ಯ ಕಲ್ಯಾಣಮಯವಾಗಿದೆಯೋ ಅವನು.
ಆಚಾರ್ಯ ರಾಮಾನುಜರು. tejaḥ durjanaiḥ anabhibhavanīyatvam — ದುಷ್ಟರಿಂದ ಅದುಮಲಾಗದಿರುವುದು; dhṛtiḥ mahatyām api āpadi kṛtyakartavyatāvadhāraṇam — ದೊಡ್ಡ ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲೂ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವುದು.
ಶ್ರೀಧರ ಸ್ವಾಮಿ. kṣamā paribhavādiṣūtpadyamāneṣu krodhapratibandhaḥ; dhṛtir duḥkhādibhir avasīdataś cittasya sthirīkaraṇam — ದುಃಖದಿಂದ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವುದು; ಮತ್ತು ಅಭಿಜಾತ: bhāvikalyāṇasya puṃso bhavanti — ಮುಂದೆ ಯಾರ ಕಲ್ಯಾಣವಾಗಬೇಕಿದೆಯೋ ಅವನು.
ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿ. ಕ್ಷಮೆ = saty api sāmarthye paribhavahetuṃ prati krodhasyānutpattiḥ — ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದರೂ ಅವಮಾನ ಮಾಡಿದವನ ಮೇಲೆ ಕ್ರೋಧ ಏಳದಿರುವುದು; ಶೌಚ ಇಲ್ಲಿ ābhyantaraṃ arthaprayogādau māyānṛtādirāhityaṃ — ಹಣದ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಮೋಸ-ಸುಳ್ಳು ಇಲ್ಲದಿರುವುದು. ತೇಜಸ್ಸಿನ ಅವರ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ strībālakādibhir mūḍhair anabhibhāvyatvam — ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮೂಢರಿಂದ ಅದುಮಲ್ಪಡದಿರುವುದು — ಎಂಬುದೂ ಇದೆ.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು. kṣamā tu krodhābhāvena sahāpakartur anapakāraḥ — ಕ್ರೋಧವಿಲ್ಲದೆ, ಅಪಕಾರ ಮಾಡಿದವನಿಗೆ ಅಪಕಾರ ಮಾಡದಿರುವುದು.
AI-assisted draft translation — under review.