श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Shraddhatraya Vibhaga YogaAdhyaay 17, Shloka 16 (17.16)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

मनः प्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः
भावसंशुद्धिरित्येतत् तपो मानसमुच्यते
॥ 17.16 ॥

manaḥ prasādaḥ saumyatvaṃ maunamātmavinigrahaḥ
bhāvasaṃśuddhirityetat tapo mānasamucyate

Anuvaad

"Man ki prasannata, saumyata, maun, aatma-sanyam aur bhaavon ki shuddhi — yeh maansik tap kahlaata hai."

Bhaavaarth

Shankaracharya. manaḥprasādaḥ manasaḥ praśāntiḥ; maunaṃ vāṅniyamo 'pi manaḥsaṃyamapūrvako bhavati — vaani ka sanyam bhi man ke sanyam se aata hai.

Aacharya Ramanuja. saumyatvaṃ manasaḥ pareṣām abhyudayaprāvaṇyam — saumyata = doosron ki unnati ki or man ka jhukaav; manaḥprasādaḥ manasaḥ krodhādirahitatvam.

Madhusoodan Saraswati. Saumyata = saumanasyaṃ sarvalokahitaiṣitvaṃ pratiṣiddhācintanaṃ ca — prasann man, sab lokon ka hit chaahna, aur nishiddh baaton ka chintan na karna; bhaav-shuddhi = kāmakrodhalobhādimalanivṛttiḥ — kaam-krodh-lobh ka mail mitna (16.21 se jod).

Shreedhar Swami. bhāvasaṃśuddhir vyavahāre māyārāhityam — bhaav-shuddhi = vyavahaar mein chhal na hona; maun = mananam.

Madhvacharya. Maun = mananaśīlatvam — manan ka svabhaav; aur saumyata = akrauryam.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein