श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 फ्लिपबुकमध्ये वाचा

भगवद्गीता · Shraddhatraya Vibhaga Yogaअध्याय 17, श्लोक 16 (17.16)

मूळ संस्कृत · श्रीभगवान्

मनः प्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः
भावसंशुद्धिरित्येतत् तपो मानसमुच्यते
॥ 17.16 ॥

manaḥ prasādaḥ saumyatvaṃ maunamātmavinigrahaḥ
bhāvasaṃśuddhirityetat tapo mānasamucyate

अनुवाद

"मनाची प्रसन्नता, सौम्यता, मौन, आत्मसंयम आणि भावांची शुद्धी — याला मानसिक तप म्हणतात."

भावार्थ

शंकराचार्य. manaḥprasādaḥ manasaḥ praśāntiḥ; maunaṃ vāṅniyamo 'pi manaḥsaṃyamapūrvako bhavati — वाणीचा संयमही मनाच्या संयमातून येतो.

आचार्य रामानुज. saumyatvaṃ manasaḥ pareṣām abhyudayaprāvaṇyam — सौम्यता = इतरांच्या उन्नतीकडे मनाचा कल; manaḥprasādaḥ manasaḥ krodhādirahitatvam.

मधुसूदन सरस्वती. सौम्यता = saumanasyaṃ sarvalokahitaiṣitvaṃ pratiṣiddhācintanaṃ ca — प्रसन्न मन, सर्व लोकांचे हित इच्छिणे, आणि निषिद्ध गोष्टींचे चिंतन न करणे; भाव-शुद्धी = kāmakrodhalobhādimalanivṛttiḥ — काम-क्रोध-लोभ यांचा मळ नाहीसा होणे (16.21 शी जोड).

श्रीधर स्वामी. bhāvasaṃśuddhir vyavahāre māyārāhityam — भाव-शुद्धी = व्यवहारात कपट नसणे; मौन = mananam.

मध्वाचार्य. मौन = mananaśīlatvam — मननाचा स्वभाव; आणि सौम्यता = akrauryam.

AI-assisted draft translation — under review.

📖 फ्लिपबुकमध्ये वाचा ✉ सुधारणा सुचवा