Bhagavad Gita · Shraddhatraya Vibhaga YogaAdhyaay 17, Shloka 2 (17.2)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
श्रीभगवानुवाच
त्रिविधा भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा
सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां शृणु
॥ 17.2 ॥
trividhā bhavati śraddhā dehināṃ sā svabhāvajā
sāttvikī rājasī caiva tāmasī ceti tāṃ śṛṇu
Anuvaad
Shri Bhagavan ne kaha: "Dehdhaariyon ki svabhaav se utpann shraddha teen prakaar ki hoti hai — saattvik, raajas aur taamas. Use suno."
Bhaavaarth
Shankaracharya. janmāntarakṛtaḥ dharmādisaṃskāraḥ maraṇakāle abhivyaktaḥ svabhāvaḥ — pichhle janmon ke sanskaar svabhaav.
Aacharya Ramanuja. prācīnavāsanānimittaḥ tattadruciviśeṣaḥ? yatra ruciḥ tatra śraddhā jāyate — purani vaasanaaon se ruchi; jahan ruchi, wahan shraddha; svābhimataṃ sādhayati etat iti viśvāsapūrvikā sādhane tvarā — "yeh mera lakshya siddh karega" — is vishvaas se saadhan mein utsaah.
Shreedhar Swami. Ek mahatvapoorn bhed: śāstratattvajñānataḥ pravartamānānāṃ … sāttvikī ekavidhaiva śraddhā — shaastra-gyaan se chalne waalon ki shraddha ek hi (saattvik); lokācāramātreṇa tu pravartamānānāṃ … trividhā — sirf lok-vyavahaar se chalne waalon ki teen prakaar. Aur sabse aashaapoorn vaakya: svabhāvam anyathā kartuṃ samarthaṃ hi śāstroktaṃ vivekajñānaṃ — svabhaav ko badalne mein samarth hai viveki gyaan.
Madhusoodan Saraswati. Unke liye raajas-taamas shraddha waale na śāstrīyasādhane 'dhikriyante — shaastriya saadhana ke adhikaari nahin (unka kathor pathan); par agle shlok mein woh khud kehte hain ki manushyon ka antahkaran prāyeṇa vyāmiśram — adhikansh mein mishrit.