श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Sankhya YogaAdhyaay 2, Shloka 29 (2.29)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

आश्चर्यवत् पश्यति कश्चिदेनम्
आश्चर्यवद् वदति तथैव चान्यः
आश्चर्यवच्चैनमन्यः शृणोति
श्रुत्वाऽप्येनं वेद न चैव कश्चित्
॥ 2.29 ॥

āścaryavat paśyati kaścidenam
āścaryavad vadati tathaiva cānyaḥ
āścaryavaccainamanyaḥ śṛṇoti
śrutvā'pyenaṃ veda na caiva kaścit

Anuvaad

"Koi ise aashcharya ki tarah dekhta hai, koi doosra ise aashcharya ki tarah batata hai, aur koi aur ise aashcharya ki tarah sunta hai; aur sunkar bhi koi ise (poori tarah) nahin jaanta."

Bhaavaarth

Aatma — ek aashcharya. Jo kabhi pehle na dekha gaya, adbhut, achaanak dikhne wala — aisa hai aatma ka gyaan (Shankaracharya: adṛṣṭapūrvam adbhutam). Aatma ko jaanna kisi aur vastu ko jaanne jaisa nahin.

Do pathan (Shankaracharya): (1) Aatma khud aashcharya jaisi hai — koi use aashcharya ki tarah dekhta, kehta, sunta hai. (2) Ya — jo aatma ko dekhta, kehta ya sunta hai, woh vyakti aashcharya jaisa hai — hazaaron mein koi ek. Dono ka nishkarsh: aatma durbodh hai.

Ramanuja ki vyakhya: Aatma sab anya vastuon se vijaateey (bilkul alag prakaar ki) hone ke kaaran aashcharya-roop hai. Anant praaniyon mein, mahaan tap se paap kshayit aur punya badhne par koi viral use dekhta hai; waisa hi koi doosron ko batata hai; waisa koi sunta hai — aur sunkar bhi tattva se koi nahin jaanta. "Ca" (aur) se — dekhne, kehne, sunne walon mein bhi tattva se dekhna-kehna-sunna durlabh hai.

"Śrutvāpy enaṃ veda na caiva kaścit" — sunkar bhi koi nahin jaanta. Sabse vinamra pankti: sirf sun lena kaafi nahin. Gyaan sunne se aage — anubhav aur jeevan mein — utarna chahiye.

Katha Upanishad se sambandh: Katha Upanishad (1.2.7) mein bhi aisa hi bhaav hai — "jise sunna bhi bahuton ko durlabh hai, sunkar bhi bahut nahin jaante; uska vakta aashcharya hai…".

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein