Bhagavad Gita · Sankhya YogaAdhyaay 2, Shloka 30 (2.30)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
देही नित्यमवध्योऽयं देहे सर्वस्य भारत
तस्मात् सर्वाणि भूतानि न त्वं शोचितुमर्हसि
॥ 2.30 ॥
dehī nityamavadhyo'yaṃ dehe sarvasya bhārata
tasmāt sarvāṇi bhūtāni na tvaṃ śocitumarhasi
Anuvaad
"He Bharata! Sabke shareer mein rehne wali yeh dehi (aatma) sada avadhya hai. Isliye tumhe kisi bhi praani ke liye shok karna uchit nahin."
Bhaavaarth
Prakaran ka saar. 2.11 se 2.30 tak Krishna ne kai tarah se ek hi baat kahi: aatma nitya hai, avinaashi hai, janm-maran se pare hai, shastra-agni-jal-vaayu ise nahin chhoote. Yahaan sab ek vaakya mein: dehī nityam avadhyo 'yam — "aatma sada avadhya hai".
"Sarvasya" — sabke shareer mein. Shankaracharya: sab jagah vyaapt hone se, sthaavar aadi sab praaniyon ke shareer mein rehte hue bhi, shareer ke maare jaane par yeh dehi nahin maari jaati. Isliye Bhishma aadi sabhi praaniyon ke liye shok uchit nahin.
Shok ka antim nirasan — aur aage ka raasta. Shankaracharya kehte hain: yahaan paramaarth-tattva ki drishti se shok ya moh sambhav nahin — yeh kaha gaya. Lekin keval paramaarth ki drishti se hi nahin… — aur agle shloka mein svadharma ki drishti se bhi wahi nishkarsh diya jaata hai. Yaani Krishna ab tark ka doosra star kholte hain.