श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Sankhya YogaAdhyaay 2, Shloka 31 (2.31)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

स्वधर्ममपि चावेक्ष्य न विकम्पितुमर्हसि
धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयोऽन्यत् क्षत्रियस्य न विद्यते
॥ 2.31 ॥

svadharmamapi cāvekṣya na vikampitumarhasi
dharmyāddhi yuddhācchreyo'nyat kṣatriyasya na vidyate

Anuvaad

"Apne svadharma ko dekhkar bhi tumhe dagmagaana uchit nahin; kyunki kshatriya ke liye dharmik yuddh se badhkar kalyaankari aur kuch nahin hai."

Bhaavaarth

Svadharma — pehli baar. Sva (apna) + dharma — apna kartavya, jo vyakti ki bhoomika aur svabhaav se juda hai. Arjuna ke liye — kshatriya ke roop mein — anyaay se raksha ke liye dharmik yuddh.

"Dharmya yuddha" — dharma-yukt yuddh. Shankaracharya: yeh yuddh dharma aur praja-raksha ke liye hai, isliye dharma se anapeta — dharma se alag nahin, "param dharmya". Yaani Gita har yuddh ki baat nahin karti — dharmya yuddh ki, jo shanti-prayaas ke baad, anyaay ke viruddh, praja ki raksha ke liye ho.

"Na vikampitum arhasi" — dagmagaana nahin. Arjuna ka shareer kaanp raha tha (1.29). Krishna kehte hain — kartavya ki drishti se dagmagaane ka kaaran nahin.

Ramanuja: Ramanuja 18.43 ka uddharan dete hain — kshatriya ke svaabhaavik karm: shaurya, tej, dhriti, dakshata, yuddh se na bhaagna, daan, aur ishvar-bhaav (netritva).

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein