श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Sankhya YogaAdhyaay 2, Shloka 46 (2.46)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

यावानर्थ उदपाने सर्वतः सम्प्लुतोदके
तावान् सर्वेषु वेदेषु ब्राह्मणस्य विजानतः
॥ 2.46 ॥

yāvānartha udapāne sarvataḥ samplutodake
tāvān sarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya vijānataḥ

Anuvaad

"Chaaron or jal hone par chhote jalaashay ka jitna prayojan hota hai, (Brahman ko) jaanne wale vyakti ke liye sab Vedon ka utna hi prayojan hai."

(Doosra pathan — Ramanuja: "Jaise chaaron or jal se bhare jalaashay se pyaasa utna hi leta hai jitna use chahiye, waise hi gyaani sab Vedon mein se wahi leta hai jo moksha ka saadhan hai.")

Bhaavaarth

Ek prasiddh upma — chhote kuen aur vishaal jal-raashi. Chhote kuen, taalaab — har ek ka apna prayojan hai (peena, nahaana). Lekin jab chaaron or jal ho, to un sab prayojanon ki poorti ek saath ho jaati hai. Shankara: sab Vedokt karmon ka phal, Brahman-gyaani ke gyaan-phal mein antarbhoot (samaahit) hai.

Ramanuja ka vyaavhaarik pathan. Ek bade jalaashay se pyaasa sab jal nahin peeta — utna hi leta hai jitna chahiye. Waise hi mumukshu Vedon se moksha ka saadhan chunta hai, sab kuch nahin. Yaani Vedon ki poornta bani rehti hai; vyakti apne lakshya ke anusaar leta hai.

"Brāhmaṇasya" — kaun? Yahaan tikakaar "brahmana" ko Brahman ko jaanne wala ke arth mein lete hain — Shankara: saṃnyāsinaḥ paramārtha-tattvaṃ vijānataḥ; Ramanuja: vaidikasya mumukṣoḥ. Yaani yeh shabd yahaan janm-aadharit jaati ke arth mein nahin, gyaan ke arth mein hai.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein