భగవద్గీత · Sankhya Yogaఅధ్యాయం 2, శ్లోకం 46 (2.46)
మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్
యావానర్థ ఉదపానే సర్వతః సమ్ప్లుతోదకే
తావాన్ సర్వేషు వేదేషు బ్రాహ్మణస్య విజానతః
॥ 2.46 ॥
yāvānartha udapāne sarvataḥ samplutodake
tāvān sarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya vijānataḥ
అనువాదం
"అన్ని వైపులా నీరు నిండి ఉన్నప్పుడు చిన్న జలాశయానికి ఎంత ప్రయోజనం ఉంటుందో, (బ్రహ్మాన్ని) తెలిసినవాడికి అన్ని వేదాల వల్ల అంతే ప్రయోజనం ఉంటుంది."
(మరో పఠనం — రామానుజులు: "అన్ని వైపులా నీటితో నిండిన జలాశయం నుంచి దాహం గొన్నవాడు తనకు ఎంత కావాలో అంతే తీసుకున్నట్లు, జ్ఞాని అన్ని వేదాల నుంచి మోక్షానికి సాధనమైనదాన్నే తీసుకుంటాడు.")
భావార్థం
ఒక ప్రసిద్ధ ఉపమానం — చిన్న బావులు, విశాలమైన జలరాశి. చిన్న బావులు, చెరువులు — ప్రతిదానికీ దాని ప్రయోజనం ఉంది (తాగడం, స్నానం). కానీ అన్ని వైపులా నీరు ఉన్నప్పుడు, ఆ ప్రయోజనాలన్నీ ఒకేసారి నెరవేరుతాయి. శంకరులు: వేదాలలో చెప్పిన అన్ని కర్మల ఫలం, బ్రహ్మజ్ఞాని జ్ఞానఫలంలో అంతర్భూతం (ఇమిడి ఉంటుంది).
రామానుజుల ఆచరణాత్మక పఠనం. పెద్ద జలాశయం నుంచి దాహం గొన్నవాడు నీరంతా తాగడు — తనకు కావలసినంతే తీసుకుంటాడు. అలాగే ముముక్షువు వేదాల నుంచి మోక్ష సాధనాన్ని ఎంచుకుంటాడు, అంతా కాదు. అంటే వేదాల పూర్ణత్వం అలాగే ఉంటుంది; వ్యక్తి తన లక్ష్యానికి తగినట్లు తీసుకుంటాడు.
"Brāhmaṇasya" — ఎవరు? ఇక్కడ వ్యాఖ్యాతలు "బ్రాహ్మణ" అనే మాటను బ్రహ్మాన్ని తెలిసినవాడు అనే అర్థంలో తీసుకుంటారు — శంకరులు: saṃnyāsinaḥ paramārtha-tattvaṃ vijānataḥ; రామానుజులు: vaidikasya mumukṣoḥ. అంటే ఈ పదం ఇక్కడ జన్మ ఆధారిత కులం అనే అర్థంలో కాదు, జ్ఞానం అనే అర్థంలో ఉంది.
AI-assisted draft translation — under review.