Bhagavad Gita · Sankhya YogaAdhyaay 2, Shloka 5 (2.5)
Mool Sanskrit · अर्जुनः
गुरूनहत्वा हि महानुभावान्
श्रेयो भोक्तुं भैक्ष्यमपीह लोके
हत्वाऽर्थकामांस्तु गुरूनिहैव
भुञ्जीय भोगान् रुधिरप्रदिग्धान्
॥ 2.5 ॥
gurūnahatvā hi mahānubhāvān
śreyo bhoktuṃ bhaikṣyamapīha loke
hatvā'rthakāmāṃstu gurūnihaiva
bhuñjīya bhogān rudhirapradigdhān
Anuvaad
"Mahaan guruon ko maare bina is sansaar mein bhiksha maang kar khaana bhi behtar hai. Kyunki guruon ko maarkar to main yahin khoon se sane hue dhan aur bhog hi bhogunga."
Bhaavaarth
Bhiksha vs khoon se sana raajya. Arjuna do vikalp saamne rakhte hain: (1) guruon ko na maarna, aur bhiksha par jeena; (2) guruon ko maarna, aur unke khoon se sane bhog bhogna. Unke liye pehla behtar hai. Dhyaan dijiye — kshatriya ke liye bhiksha (sannyasi ka dharma) par-dharma hai. Shankaracharya (2.10 bhoomika) yahi kehte hain: shoka-moha se ghire Arjuna svadharma (yuddh) se hatkar par-dharma (bhiksha-jeevan) ki or pravritt ho gaye.
"Mahānubhāvān" — mahaan aatmaayein. Arjuna ke liye guru sirf shikshak nahin — "mahaanubhaav", jinki garima aur prabhaav mahaan hai.
"Iha eva" — yahin. Shridhara kehte hain ki guru-vadh ka dukh sirf parlok mein nahin — yahin, isi jeevan mein narak jaisa dukh hoga, kyunki har bhog par khoon ka daag hoga.
"Arthakāmān" — ek kadwa sanket. Doosre pathan mein Arjuna maante hain ki ye guru dhan ki trishna se bandhe hain (Bhishma aur Drona Hastinapura se bandhe the). Yaani Arjuna jaante hain ki unke guru anyaay ke paksh mein kyon hain — phir bhi unhe maarna nahin chahte.