ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Sankhya Yogaଅଧ୍ୟାୟ 2, ଶ୍ଳୋକ 5 (2.5)
ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ · ଅର୍ଜୁନଃ
ଗୁରୂନହତ୍ବା ହି ମହାନୁଭାବାନ୍
ଶ୍ରେୟୋ ଭୋକ୍ତୁଂ ଭୈକ୍ଷ୍ଯମପୀହ ଲୋକେ
ହତ୍ବାଽର୍ଥକାମାଂସ୍ତୁ ଗୁରୂନିହୈବ
ଭୁଞ୍ଜୀୟ ଭୋଗାନ୍ ରୁଧିରପ୍ରଦିଗ୍ଧାନ୍
॥ 2.5 ॥
gurūnahatvā hi mahānubhāvān
śreyo bhoktuṃ bhaikṣyamapīha loke
hatvā'rthakāmāṃstu gurūnihaiva
bhuñjīya bhogān rudhirapradigdhān
ଅନୁବାଦ
"ମହାନ ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ନ ମାରି ଏହି ସଂସାରରେ ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଖାଇବା ମଧ୍ୟ ଭଲ। କାରଣ ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ମାରି ତ ମୁଁ ଏଠାରେ ହିଁ ରକ୍ତରେ ବୁଡ଼ା ଧନ ଓ ଭୋଗ ହିଁ ଭୋଗ କରିବି।"
ଭାବାର୍ଥ
ଭିକ୍ଷା ବନାମ ରକ୍ତରଞ୍ଜିତ ରାଜ୍ୟ. ଅର୍ଜୁନ ଦୁଇଟି ବିକଳ୍ପ ସାମ୍ନାରେ ରଖନ୍ତି: (1) ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ନ ମାରିବା, ଏବଂ ଭିକ୍ଷାରେ ବଞ୍ଚିବା; (2) ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ମାରିବା, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ରକ୍ତରେ ବୁଡ଼ା ଭୋଗ ଭୋଗିବା। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଥମଟି ଭଲ। ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ — କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ଭିକ୍ଷା (ସନ୍ନ୍ୟାସୀର ଧର୍ମ) ପରଧର୍ମ। ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ (2.10 ଭୂମିକା) ଏହା ହିଁ କହନ୍ତି: ଶୋକ-ମୋହରେ ଘେରା ଅର୍ଜୁନ ସ୍ୱଧର୍ମ (ଯୁଦ୍ଧ)ରୁ ହଟି ପରଧର୍ମ (ଭିକ୍ଷା-ଜୀବନ) ଆଡ଼କୁ ପ୍ରବୃତ୍ତ ହୋଇଗଲେ।
"Mahānubhāvān" — ମହାନ ଆତ୍ମା. ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପାଇଁ ଗୁରୁ କେବଳ ଶିକ୍ଷକ ନୁହଁନ୍ତି — "ମହାନୁଭବ", ଯାହାଙ୍କ ଗରିମା ଓ ପ୍ରଭାବ ମହାନ।
"Iha eva" — ଏଠାରେ ହିଁ. ଶ୍ରୀଧର କହନ୍ତି ଯେ ଗୁରୁବଧର ଦୁଃଖ କେବଳ ପରଲୋକରେ ନୁହେଁ — ଏଠାରେ ହିଁ, ଏହି ଜୀବନରେ ହିଁ ନର୍କ ପରି ଦୁଃଖ ହେବ, କାରଣ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭୋଗରେ ରକ୍ତର ଦାଗ ରହିବ।
"Arthakāmān" — ଏକ ପିତା ସଙ୍କେତ. ଅନ୍ୟ ଏକ ପଠନରେ ଅର୍ଜୁନ ମାନନ୍ତି ଯେ ଏହି ଗୁରୁମାନେ ଧନର ତୃଷ୍ଣାରେ ବନ୍ଧା (ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ ହସ୍ତିନାପୁର ସହିତ ବନ୍ଧା ଥିଲେ)। ଅର୍ଥାତ୍ ଅର୍ଜୁନ ଜାଣନ୍ତି ଯେ ତାଙ୍କ ଗୁରୁମାନେ ଅନ୍ୟାୟର ପକ୍ଷରେ କାହିଁକି ଅଛନ୍ତି — ତଥାପି ସେମାନଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ।
AI-assisted draft translation — under review.