Bhagavad Gita · Sankhya YogaAdhyaay 2, Shloka 6 (2.6)
Mool Sanskrit · अर्जुनः
न चैतद् विद्मः कतरन्नो गरीयो
यद् वा जयेम यदि वा नो जयेयुः
यानेव हत्वा न जिजीविषामः
तेऽवस्थिताः प्रमुखे धार्तराष्ट्राः
॥ 2.6 ॥
na caitad vidmaḥ kataranno garīyo
yad vā jayema yadi vā no jayeyuḥ
yāneva hatvā na jijīviṣāmaḥ
te'vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣṭrāḥ
Anuvaad
"Aur hum yeh bhi nahin jaante ki hamare liye kya behtar hai — ki hum unhe jeetein, ya ve hamein jeet lein. Jinhe maarkar hum jeena bhi nahin chahenge, wahi Dhritarashtra ke putra hamare saamne khade hain."
Bhaavaarth
Nishchay se sanshay tak. Pehle adhyay mein Arjuna nishchit the — "main nahin ladunga" (1.35, 1.46). 2.4–2.5 mein bhi tark the. Lekin yahaan pehli baar Arjuna kehte hain: na caitad vidmaḥ — "hum nahin jaante." Yeh ek bada mod hai. Jo vyakti nishchit hai, woh seekhne ke liye khula nahin hota. Jo sweekaar karta hai "main nahin jaanta", wahi shishya ban sakta hai.
Do anishchitataayen. Shridhara do staron par Arjuna ki uljhan batate hain: (1) kya hamaari jeet hogi ya haar — yeh bhi pata nahin; (2) aur agar jeet bhi gaye, to phal mein woh haar hi hai — kyunki jinhe maarkar jeena nahin chahte, wahi saamne hain.
"Na jijīviṣāmaḥ" — jeene ki ichchha bhi nahin. 1.32 ke "jeene se kya?" ki goonj. Arjuna ke liye jeet aur haar dono hi dukh hain — yahi asli dvandva hai.