Bhagavad Gita · Sankhya YogaAdhyaay 2, Shloka 7 (2.7)
Mool Sanskrit · अर्जुनः
कार्पण्यदोषोपहतस्वभावः
पृच्छामि त्वां धर्मसम्मूढचेताः
यच्छ्रेयः स्यान्निश्चितं ब्रूहि तन्मे
शिष्यस्तेऽहं शाधि मां त्वां प्रपन्नम्
॥ 2.7 ॥
kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ
pṛcchāmi tvāṃ dharmasammūḍhacetāḥ
yacchreyaḥ syānniścitaṃ brūhi tanme
śiṣyaste'haṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam
Anuvaad
"Deenata ke dosh se mera svabhaav dab gaya hai, aur dharma ke vishay mein mera man uljha hua hai — isliye main aapse poochhta hoon: mere liye jo nishchit roop se kalyaankari ho, woh mujhe bataaiye. Main aapka shishya hoon; aapki sharan mein aaye mujhe sikhaaiye."
Bhaavaarth
Mitra se guru tak. Ab tak Krishna aur Arjuna mitra the, sambandhi the — Krishna saarathi the. Is shloka mein Arjuna rishta badal dete hain: śiṣyas te 'ham — "main aapka shishya hoon." Tvāṃ prapannam — "aapki sharan mein aaya." Shridhara: śāsanārhaḥ — "shiksha dene yogya shishya"; prapannam = śaraṇāgatam.
Teen sweekaarokti. Arjuna teen baatein sweekaar karte hain:
- Kārpaṇya-doṣopahata-svabhāvaḥ — "mera svabhaav (shaurya) deenata aur dosh se dab gaya hai." Yaani Arjuna maante hain ki unki sthiti sahi nahin hai.
- Dharma-sammūḍha-cetāḥ — "dharma par mera man uljha hai." Shridhara: "yuddh chhodkar bhiksha maangna kshatriya ka dharma hai ya adharma — main sandeh mein hoon."
- Śiṣyas te 'ham — "main shishya hoon."
Prashn ka badla hua roop. Pehle Arjuna uttar de rahe the ("main nahin ladunga"). Ab prashn poochh rahe hain — aur woh bhi "kya karoon?" nahin, balki "yac chreyaḥ syān niścitam" — "mere liye nishchit shreya kya hai?" 1.31 mein unhone kaha tha "shreya nahin dikhta"; ab woh shreya Krishna se poochhte hain.
Ramanuja ka chitra. Ramanuja kehte hain: Arjuna atimātra-kṛpaṇa (atyant deen) hokar Bhagavan ke charan-kamalon ke paas pahunche.