Bhagavad Gita · Sankhya YogaAdhyaay 2, Shloka 8 (2.8)
Mool Sanskrit · अर्जुनः
न हि प्रपश्यामि ममापनुद्याद्
यच्छोकमुच्छोषणमिन्द्रियाणाम्
अवाप्य भूमावसपत्नमृद्धं
राज्यं सुराणामपि चाऽऽधिपत्यम्
॥ 2.8 ॥
na hi prapaśyāmi mamāpanudyād
yacchokamucchoṣaṇamindriyāṇām
avāpya bhūmāvasapatnamṛddhaṃ
rājyaṃ surāṇāmapi cā''dhipatyam
Anuvaad
"Dharti par shatru-rahit, samriddh raajya, aur devtaon ka swamitv bhi paakar — mujhe aisa koi upaay nahin dikhta jo mere indriyon ko sukhaa dene wale is shok ko door kar sake."
Bhaavaarth
Sabse bade laabh bhi bekaar. Arjuna sabse bade baahari laabh ki kalpana karte hain — dharti par nishkantak, samriddh raajya, aur usse bhi badhkar devtaon ka adhipatya. Aur kehte hain: inme se koi bhi mera shok door nahin karega. Yeh ek gehri anubhooti hai: andar ka dukh bahar ki safalta se nahin mitta.
"Ucchoṣaṇam indriyāṇām" — indriyon ko sukhaa dene wala. Arjuna ka shok itna gehra hai ki woh indriyon ko "sukhaa" raha hai — 1.29 ke "munh sookhna" ki goonj. Madhusudana: sarvadā santāpa-karam — sada santaap dene wala.
Pratibimb — Gita ka uttar bhi andar se aayega. Arjuna sweekaar karte hain ki samadhaan baahari nahin hai. Krishna ka uttar bhi baahari laabh ka nahin hoga — woh aatma ka gyaan aur man ki sthirta hoga.
Madhusudana ka sanket: Madhusudana is shloka ko Chhandogya Upanishad ke Narada-prasang se jodte hain (2.7 ke note dekhein) — shok ke paar jaane ki prarthana.