ଭଗବଦ୍ ଗୀତା · Sankhya Yogaଅଧ୍ୟାୟ 2, ଶ୍ଳୋକ 8 (2.8)
ମୂଳ ସଂସ୍କୃତ · ଅର୍ଜୁନଃ
ନ ହି ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ମମାପନୁଦ୍ଯାଦ୍
ଯଚ୍ଛୋକମୁଚ୍ଛୋଷଣମିନ୍ଦ୍ରିୟାଣାମ୍
ଅବାପ୍ଯ ଭୂମାବସପତ୍ନମୃଦ୍ଧଂ
ରାଜ୍ଯଂ ସୁରାଣାମପି ଚାଽଽଧିପତ୍ଯମ୍
॥ 2.8 ॥
na hi prapaśyāmi mamāpanudyād
yacchokamucchoṣaṇamindriyāṇām
avāpya bhūmāvasapatnamṛddhaṃ
rājyaṃ surāṇāmapi cā''dhipatyam
ଅନୁବାଦ
"ପୃଥିବୀରେ ଶତ୍ରୁହୀନ, ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ, ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ଆଧିପତ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପାଇ — ମୁଁ ଏପରି କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖୁନାହିଁ ଯାହା ମୋ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଶୁଖାଇଦେଉଥିବା ଏହି ଶୋକକୁ ଦୂର କରିପାରିବ।"
ଭାବାର୍ଥ
ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଲାଭ ମଧ୍ୟ ବୃଥା. ଅର୍ଜୁନ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବାହ୍ୟ ଲାଭର କଳ୍ପନା କରନ୍ତି — ପୃଥିବୀରେ ନିଷ୍କଣ୍ଟକ, ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ, ଏବଂ ତା'ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଆଧିପତ୍ୟ। ଏବଂ କହନ୍ତି: ଏଥିରୁ କୌଣସିଟି ମୋ ଶୋକ ଦୂର କରିବ ନାହିଁ। ଏହା ଏକ ଗଭୀର ଅନୁଭୂତି: ଭିତରର ଦୁଃଖ ବାହାରର ସଫଳତାରେ ମେଣ୍ଟେ ନାହିଁ।
"Ucchoṣaṇam indriyāṇām" — ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଶୁଖାଇଦେଉଥିବା. ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଶୋକ ଏତେ ଗଭୀର ଯେ ତାହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ "ଶୁଖାଇ" ଦେଉଛି — 1.29ର "ପାଟି ଶୁଖିବା"ର ପ୍ରତିଧ୍ୱନି। ମଧୁସୂଦନ: sarvadā santāpa-karam — ସର୍ବଦା ସନ୍ତାପ ଦେଉଥିବା।
ପ୍ରତିବିମ୍ବ — ଗୀତାର ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟ ଭିତରୁ ଆସିବ. ଅର୍ଜୁନ ସ୍ୱୀକାର କରନ୍ତି ଯେ ସମାଧାନ ବାହ୍ୟ ନୁହେଁ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟ ବାହ୍ୟ ଲାଭର ହେବ ନାହିଁ — ତାହା ଆତ୍ମାର ଜ୍ଞାନ ଓ ମନର ସ୍ଥିରତା ହେବ।
ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ସଙ୍କେତ: ମଧୁସୂଦନ ଏହି ଶ୍ଳୋକକୁ ଛାନ୍ଦୋଗ୍ୟ ଉପନିଷଦର ନାରଦ-ପ୍ରସଙ୍ଗ ସହିତ ଯୋଡ଼ନ୍ତି (2.7ର ଟିପ୍ପଣୀ ଦେଖନ୍ତୁ) — ଶୋକର ପାରିକୁ ଯିବାର ପ୍ରାର୍ଥନା।
AI-assisted draft translation — under review.