ഭഗവദ്ഗീത · Sankhya Yogaഅദ്ധ്യായം 2, ശ്ലോകം 6 (2.6)

നിശ്ചയത്തിൽനിന്നു സംശയത്തിലേക്ക്. ഒന്നാം അധ്യായത്തിൽ അർജുനന് ഉറപ്പുണ്ടായിരുന്നു — "ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യുകയില്ല" (1.35, 1.46). 2.4–2.5-ലും വാദങ്ങളുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷേ ഇവിടെ ആദ്യമായി അർജുനൻ പറയുന്നു: na caitad vidmaḥ — "ഞങ്ങൾക്ക് അറിയില്ല." ഇതൊരു വലിയ വഴിത്തിരിവാണ്. ഉറപ്പുള്ള ആൾ പഠിക്കാൻ തുറന്ന മനസ്സോടെ ഇരിക്കുന്നില്ല. "എനിക്ക് അറിയില്ല" എന്നു സമ്മതിക്കുന്നവനു മാത്രമേ ശിഷ്യനാകാൻ കഴിയൂ.

രണ്ട് അനിശ്ചിതത്വങ്ങൾ. ശ്രീധരസ്വാമി അർജുനന്റെ ആശയക്കുഴപ്പം രണ്ടു തലങ്ങളിൽ വിവരിക്കുന്നു: (1) നമ്മൾ ജയിക്കുമോ തോൽക്കുമോ — ഇതും അറിയില്ല; (2) ഇനി ജയിച്ചാൽപ്പോലും ഫലത്തിൽ അതു തോൽവിതന്നെ — കാരണം ആരെ കൊന്നിട്ടു ജീവിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ലയോ, അവർതന്നെയാണ് മുന്നിൽ.

"Na jijīviṣāmaḥ" — ജീവിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം പോലുമില്ല. 1.32-ലെ "ജീവിച്ചിട്ട് എന്തു കാര്യം?" എന്നതിന്റെ പ്രതിധ്വനി. അർജുനനു ജയവും തോൽവിയും ഒരുപോലെ ദുഃഖമാണ് — ഇതാണ് യഥാർത്ഥ ദ്വന്ദ്വം.