Bhagavad Gita · Karma YogaAdhyaay 3, Shloka 8 (3.8)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
नियतं कुरु कर्म त्वं कर्म ज्यायो ह्यकर्मणः
शरीरयात्राऽपि च ते न प्रसिद्ध्येदकर्मणः
॥ 3.8 ॥
niyataṃ kuru karma tvaṃ karma jyāyo hyakarmaṇaḥ
śarīrayātrā'pi ca te na prasiddhyedakarmaṇaḥ
Anuvaad
"Tum apna niyat karm karo, kyonki karm akarm se shreshth hai; aur karm na karne se to tumhare shareer ka nirvaah bhi nahin ho sakega."
Bhaavaarth
Teen tark. (1) Karm akarm se shreshth hai; (2) karm ke bina shareer bhi nahin chalega; (3) (agle shlok mein) karm ko yajña bana do, to woh baandhta nahin.
Shankaracharya: dṛṣṭaḥ karmākarmaṇor viśeṣo loke — karm aur akarm ka antar to lok mein hi dikhta hai: kaam na karne se shareer tak nahin chalta. Aur agla shloka us dhaarana ka uttar hai ki karm bandhan ka kaaran hai isliye na karo.
Aacharya Ramanuja — karma-yoga gyaan-nishtha se bhi behtar. Karm suśaka (aasaan) hai aur asambhāvita-pramāda (bhool ki sambhaavna kam); isliye gyaan-nishtha ke adhikaari ke liye bhi karma-niṣṭhā eva jyāyasī — karm-nishtha hi behtar. Aur karm karte hue aatma ke yathaarth gyaan se apne akartritva (main asli karta nahin) ka chintan bhi saath rehta hai — yaani ātma-jñānasya api karma-yogāntargatatvāt — aatma-gyaan bhi karma-yoga ke andar hi aa jaata hai. Shareer-yaatra par Ramanuja kehte hain: gyaan-nishtha ke liye bhi shareer chalana hai, aur woh nyāyārjita-dhana (imaandaari se kamaaye dhan) se mahaa-yagya aadi karke, uske shesh (prasaad) se hona chahiye — Chhandogya ka vachan āhāra-śuddhau sattva-śuddhiḥ (aahaar shuddh to antahkaran shuddh) uddhrit karte hue.