Bhagavad Gita · Jnana Karma Sannyasa YogaAdhyaay 4, Shloka 21 (4.21)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
निराशीर्यतचित्तात्मा त्यक्तसर्वपरिग्रहः
शारीरं केवलं कर्म कुर्वन् नाऽऽप्नोति किल्बिषम्
॥ 4.21 ॥
nirāśīryatacittātmā tyaktasarvaparigrahaḥ
śārīraṃ kevalaṃ karma kurvan nā''pnoti kilbiṣam
Anuvaad
"Aasha-rahit, chitt aur shareer ko vash mein rakhne wala, sab sangrah tyaag dene wala vyakti, keval shareer-sambandhi karm karte hue paap (bandhan) ko nahin paata."
Bhaavaarth
Teen tyaag. Nirāśīḥ (aasha), yata-cittātmā (sanyam), tyakta-sarva-parigrahaḥ (sangrah ka tyaag).
Shankaracharya — "dharma bhi kilbiṣa". Yata-cittātmā: cittam antaḥkaraṇam, ātmā bāhyaḥ kārya-karaṇa-saṅghātaḥ — chitt (man) aur aatma (yahaan shareer-indriya samooh) dono vash mein. Śārīraṃ śarīra-sthiti-mātra-prayojanam kevalaṃ tatrāpi abhimāna-varjitam — keval shareer-nirvaah ke liye, aur usme bhi abhimaan ke bina. Na āpnoti kilbiṣam … dharmaṃ ca — na paap paata hai, na punya; dharmo 'pi mumukṣoḥ kilbiṣam eva bandhāpādakatvāt — mumukshu ke liye punya bhi "kilbiṣa" hi hai, kyonki woh bhi baandhta hai. Shankara phir vistaar se tark dete hain ki "śārīram" ka arth "shareer se kiya" nahin, "shareer-nirvaah ke liye" hai — varna nishiddh karm bhi shareer se karke paap na lagne ka asangat arth nikalega.
Aacharya Ramanuja: nirāśīḥ nirgata-phalābhisandhiḥ; tyakta-sarva-parigrahaḥ ātmaika-prayojanatayā prakṛti-prākṛta-vastuni mamatā-rahitaḥ — aatma hi ekmaatr prayojan hone se prakriti aur praakritik vastuon mein mamta-rahit; yāvaj-jīvaṃ kevalaṃ śārīram eva karma kurvan kilbiṣaṃ saṃsāraṃ na āpnoti — jeevan bhar keval shareer se karm karte hue sansaar (bandhan) nahin paata; jñāna-niṣṭhā-vyavadhāna-rahita-kevala-karma-yogena evaṃ-rūpeṇa ātmānaṃ paśyati — gyaan-nishtha ke beech mein aaye bina, keval karma-yoga se aatma ko dekhta hai.