श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Jnana Karma Sannyasa YogaAdhyaay 4, Shloka 30 (4.30)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

अपरे नियताहाराः प्राणान् प्राणेषु जुह्वति
सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः
॥ 4.30 ॥

apare niyatāhārāḥ prāṇān prāṇeṣu juhvati
sarve'pyete yajñavido yajñakṣapitakalmaṣāḥ

Anuvaad

"Kuchh aur, niyat (sanyamit) aahaar wale, praanon ki praanon mein aahuti dete hain. Ye sab yajña ko jaanne wale hain, aur yajña se inke paap nasht ho gaye hain."

Bhaavaarth

Niyat aahaar — saadhana ki neev. Praanaayaam aadi ke saath niyatāhāra — sanyamit, parimit bhojan.

Shankaracharya: niyataḥ parimitaḥ āhāraḥ — parimit aahaar; prāṇān vāyu-bhedān prāṇeṣu eva juhvati — yasya yasya vāyoḥ jayaḥ kriyate itarān vāyu-bhedān tasmin tasmin juhvati, te tatra praviṣṭā iva bhavanti — jis-jis vaayu par vijay paayi jaati hai, anya vaayu-bhed usme maano pravesh kar jaate hain. Yajñaiḥ yathoktaiḥ kṣapitaḥ nāśitaḥ kalmaṣo yeṣām.

Aacharya Ramanuja (4.29–4.30 sanyukt): niyatāhārāḥ teeno praanaayaam-roopon par laagu. Aur nishkarsh: dravya-yajña se praanaayaam tak ke sab karma-yoga ke bhedon mein, apni ruchi ke anusaar lage ye log, saha-yajñāḥ prajāḥ sṛṣṭvā (3.10) mein kahe mahaa-yajña aadi nitya-naimittik karmon ke yajña-vidaḥ — jaanne wale aur unme nishth — tata eva kṣapita-kalmaṣāḥ — isi se paap-rahit.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein