Bhagavad Gita · Jnana Karma Sannyasa YogaAdhyaay 4, Shloka 42 (4.42)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
तस्मादज्ञानसम्भूतं हृत्स्थं ज्ञानासिनाऽऽत्मनः
छित्त्वैनं संशयं योगमातिष्ठोत्तिष्ठ भारत
॥ 4.42 ॥
tasmādajñānasambhūtaṃ hṛtsthaṃ jñānāsinā''tmanaḥ
chittvainaṃ saṃśayaṃ yogamātiṣṭhottiṣṭha bhārata
Anuvaad
"Isliye he Bharata! Agyaan se utpann, apne hriday mein sthit is sanshay ko gyaan ki talwaar se kaat kar, yoga mein sthit ho jaao — aur utho!"
Bhaavaarth
Teen kadam. (1) Sanshay ko pehchaano — ajñāna-sambhūta, hṛt-stha; (2) gyaan ki talwaar se kaato; (3) yogam ātiṣṭha, uttiṣṭha.
Shankaracharya: pāpiṣṭham ajñāna-sambhūtam … hṛdi buddhau sthitam — sabse bada paap, agyaan (avivek) se janma, hriday yaani buddhi mein sthit; jñānāsinā śoka-mohādi-doṣa-haraṃ samyag-darśanaṃ jñānaṃ tad eva asiḥ — shok-moh aadi doshon ko harne wala samyak darshan hi talwaar. Ātmanaḥ — kyonki sanshay apne vishay ka, apna hi hai — na hi parasya saṃśayaḥ pareṇa chettavyatāṃ prāptaḥ — doosre ka sanshay koi aur nahin kaat-ta. Yogaṃ samyag-darśanopāyaṃ karmānuṣṭhānam ātiṣṭha — samyak darshan ke upaay, karm ke anushthaan (karma-yoga) mein sthit ho; uttiṣṭha ca idānīṃ yuddhāya — aur ab yuddh ke liye utho. (Shankara ke chauthe adhyay ke bhaashya ki samaapti.)
Aacharya Ramanuja: anādy-ajñāna-sambhūtaṃ hṛt-stham ātma-viṣayaṃ saṃśayam — anaadi agyaan se janme, hriday mein baithe, aatma-vishayak sanshay ko, mayā upadiṣṭena ātma-jñānāsinā chittvā — mere bataye aatma-gyaan ki talwaar se kaat kar, mayā upadiṣṭaṃ karma-yogam ātiṣṭha, tad-artham uttiṣṭha — mere bataye karma-yoga mein sthit ho, aur uske liye utho.