Bhagavad Gita · Karma Sannyasa YogaAdhyaay 5, Shloka 1 (5.1)
Mool Sanskrit · अर्जुनः
अर्जुन उवाच
सन्न्यासं कर्मणां कृष्ण पुनर्योगं च शंससि
यच्छ्रेय एतयोरेकं तन्मे ब्रूहि सुनिश्चितम्
॥ 5.1 ॥
sannyāsaṃ karmaṇāṃ kṛṣṇa punaryogaṃ ca śaṃsasi
yacchreya etayorekaṃ tanme brūhi suniścitam
Anuvaad
"Arjuna ne kaha: He Krishna! Aap karmon ke sannyaas ki prashansa karte hain, aur phir karm-yoga ki bhi. In dono mein jo ek shreshth ho, woh mujhe nishchit roop se bataaiye."
Bhaavaarth
Teesri baar "ek baat bataaiye". 2.7 (yac chreyaḥ syān niścitaṃ brūhi), 3.2 (tad ekaṃ vada niścitya), aur ab 5.1 (yac chreya etayor ekaṃ tan me brūhi suniścitam). Arjuna ki khoj — nishchit kalyaan.
Shankaracharya: sannyaas = karmaṇāṃ śāstrīyāṇām anuṣṭheya-viśeṣāṇām ka parityāga — shaastra-vihit karmon ka tyaag; yoga = unka anushthaan. Sanshay: kiṃ karmānuṣṭhānaṃ śreyaḥ kiṃ vā tad-dhānam — karm karna shreshth ya chhodna? Aur saha eka-puruṣānuṣṭheyatvāsambhavāt — dono ek vyakti ek saath nahin kar sakta (Shankara ka 3.1–3.3 wala tark), isliye "ek" bataaiye.
Aacharya Ramanuja: sannyaas = jñāna-yoga. Arjuna yaad dilaate hain: adhyay 2 mein — pehle karm-yoga, phir uske dwara shuddh man se gyaan-yoga; adhyay 3–4 mein — gyaan-yoga ke yogya ke liye bhi karm-nishtha shreshth, aur woh gyaan-nishtha ke bina hi aatma-praapti ka saadhan. To aatma-praapti ke saadhan ke roop mein saukaryāt śaighryāc ca — saralta aur sheeghrata mein kaunsa shreshth?