భగవద్గీత · Jnana Karma Sannyasa Yogaఅధ్యాయం 4, శ్లోకం 42 (4.42)
మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్
తస్మాదజ్ఞానసమ్భూతం హృత్స్థం జ్ఞానాసినాఽఽత్మనః
ఛిత్త్వైనం సంశయం యోగమాతిష్ఠోత్తిష్ఠ భారత
॥ 4.42 ॥
tasmādajñānasambhūtaṃ hṛtsthaṃ jñānāsinā''tmanaḥ
chittvainaṃ saṃśayaṃ yogamātiṣṭhottiṣṭha bhārata
అనువాదం
"కాబట్టి ఓ భారతా! అజ్ఞానం నుండి పుట్టిన, నీ హృదయంలో ఉన్న ఈ సంశయాన్ని జ్ఞానమనే ఖడ్గంతో ఛేదించి, యోగంలో స్థితుడవు కా — లే!"
భావార్థం
మూడు అడుగులు. (1) సంశయాన్ని గుర్తించు — ajñāna-sambhūta, hṛt-stha; (2) జ్ఞానమనే ఖడ్గంతో ఛేదించు; (3) yogam ātiṣṭha, uttiṣṭha.
శంకరాచార్యులు: pāpiṣṭham ajñāna-sambhūtam … hṛdi buddhau sthitam — అన్నిటికంటే పెద్ద పాపం, అజ్ఞానం (అవివేకం) నుండి పుట్టినది, హృదయంలో అంటే బుద్ధిలో ఉన్నది; jñānāsinā śoka-mohādi-doṣa-haraṃ samyag-darśanaṃ jñānaṃ tad eva asiḥ — శోకమోహాది దోషాలను హరించే సమ్యక్ దర్శనమే ఖడ్గం. Ātmanaḥ — ఎందుకంటే సంశయం తన విషయానికి సంబంధించినది, తనదే — na hi parasya saṃśayaḥ pareṇa chettavyatāṃ prāptaḥ — ఒకరి సంశయాన్ని మరొకరు ఛేదించలేరు. Yogaṃ samyag-darśanopāyaṃ karmānuṣṭhānam ātiṣṭha — సమ్యక్ దర్శనానికి ఉపాయమైన కర్మానుష్ఠానం (కర్మయోగం)లో స్థితుడవు కా; uttiṣṭha ca idānīṃ yuddhāya — ఇప్పుడు యుద్ధానికి లే. (శంకరుల నాలుగవ అధ్యాయ భాష్యం సమాప్తం.)
ఆచార్య రామానుజులు: anādy-ajñāna-sambhūtaṃ hṛt-stham ātma-viṣayaṃ saṃśayam — అనాది అజ్ఞానం నుండి పుట్టిన, హృదయంలో కూర్చున్న, ఆత్మ విషయక సంశయాన్ని, mayā upadiṣṭena ātma-jñānāsinā chittvā — నేను ఉపదేశించిన ఆత్మజ్ఞానమనే ఖడ్గంతో ఛేదించి, mayā upadiṣṭaṃ karma-yogam ātiṣṭha, tad-artham uttiṣṭha — నేను ఉపదేశించిన కర్మయోగంలో స్థితుడవు కా, దాని కోసం లే.
AI-assisted draft translation — under review.