Bhagavad Gita · Karma Sannyasa YogaAdhyaay 5, Shloka 11 (5.11)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
कायेन मनसा बुद्ध्या केवलैरिन्द्रियैरपि
योगिनः कर्म कुर्वन्ति सङ्गं त्यक्त्वाऽऽत्मशुद्धये
॥ 5.11 ॥
kāyena manasā buddhyā kevalairindriyairapi
yoginaḥ karma kurvanti saṅgaṃ tyaktvā''tmaśuddhaye
Anuvaad
"Yogi aasakti chhod kar, aatma-shuddhi ke liye, shareer, man, buddhi aur keval (mamta-rahit) indriyon se bhi karm karte hain."
Bhaavaarth
Chaar saadhan, ek bhaav. Shareer, man, buddhi, indriyaan — sab se karm; par saṅgaṃ tyaktvā — aasakti chhod kar.
"Kevalaiḥ" — Shankaracharya: mamatva-varjitaiḥ "īśvarāyaiva karma karomi na mama phalāya" iti mamatva-buddhi-śūnyaiḥ — "mamta-rahit": "Ishvara ke liye karm karta hoon, mere phal ke liye nahin". Aur yeh "kevala" shabd shareer, man, buddhi — har ek ke saath juda hai (pratyekaṃ sambadhyate), taaki sarva-vyāpāreṣu mamatā-varjanāya — sab kriyaaon mein mamta ka tyaag ho. Ātma-śuddhaye = sattva-śuddhaye.
Aacharya Ramanuja: shareer-man-buddhi-indriyon se saadhya karm, svargādi-phala-saṅgaṃ tyaktvā — svarg aadi phalon ki aasakti chhod kar, ātma-viśuddhaye … ātma-gata-prācīna-karma-bandhana-vināśāya — aatma mein lage purane karm-bandhan ke naash ke liye karte hain.