श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Karma Sannyasa YogaAdhyaay 5, Shloka 12 (5.12)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

युक्तः कर्मफलं त्यक्त्वा शान्तिमाप्नोति नैष्ठिकीम्
अयुक्तः कामकारेण फले सक्तो निबध्यते
॥ 5.12 ॥

yuktaḥ karmaphalaṃ tyaktvā śāntimāpnoti naiṣṭhikīm
ayuktaḥ kāmakāreṇa phale sakto nibadhyate

Anuvaad

"Yukt (yoga mein sthit) vyakti karm-phal chhod kar sthaayi shaanti paata hai; ayukt vyakti kaamna ki prerna se phal mein aasakt hokar bandhta hai."

Bhaavaarth

Ek hi karm, do parinaam. Antar karm mein nahin — phal ke prati bhaav mein.

Shankaracharya: yuktaḥ "īśvarāya karmāṇi karomi na mama phalāya" ity evaṃ samāhitaḥ san — "Ishvara ke liye karta hoon, mere phal ke liye nahin" — aise samaahit hokar, śāntiṃ mokṣākhyām āpnoti naiṣṭhikīm — moksha naam ki shaanti paata hai — kaise? sattva-śuddhi-jñāna-prāpti-sarva-karma-saṃnyāsa-jñāna-niṣṭhā-krameṇa — man ki shuddhi → gyaan-praapti → sarva-karma-sannyaas → gyaan-nishtha, is kram se. Ayuktaḥ … kāma-preritatayā "mama phalāya idaṃ karomi karma" — "mere phal ke liye karta hoon" — aise phal mein aasakt hokar bandhta hai.

Aacharya Ramanuja: yuktaḥ ātma-vyatirikta-phaleṣu acapalaḥ ātmaika-pravaṇaḥ — aatma ke siva anya phalon mein chanchal nahin, keval aatma ki or jhuka; naiṣṭhikīṃ śāntim … sthirām ātmānubhava-rūpāṃ nirvṛtim — sthir, aatma-anubhav roopi shaanti. Ayuktaḥ … nityaṃ karmabhiḥ badhyate nitya-saṃsārī bhavati. Aur nishkarsh: phala-saṅga-rahita indriyākāreṇa pariṇatāyāṃ prakṛtau karmāṇi saṃnyasya — phal-aasakti chhod kar, indriyon ke roop mein parinat prakriti mein karmon ko "sannyast" karke, bandhan-mukti ke liye hi karm kare.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein