Bhagavad Gita · Karma Sannyasa YogaAdhyaay 5, Shloka 17 (5.17)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
तद् बुद्धयस्तदात्मानस्तन्निष्ठास्तत् परायणाः
गच्छन्त्यपुनरावृत्तिं ज्ञाननिर्धूतकल्मषाः
॥ 5.17 ॥
tad buddhayastadātmānastanniṣṭhāstat parāyaṇāḥ
gacchantyapunarāvṛttiṃ jñānanirdhūtakalmaṣāḥ
Anuvaad
"Jinki buddhi usi mein hai, jinki aatma wahi hai, jo usi mein nishtha rakhte hain, jinka param aashray wahi hai — gyaan se jinke dosh dhul gaye — ve phir na lautne ki sthiti ko prapt hote hain."
Bhaavaarth
Chaar "tat-" padon ki seedhi. Shloka chaar baar "tat" dohraata hai — buddhi, aatma, nishtha, paraayan — jaise dhyaan dheere-dheere gehra hota jaa raha ho.
Shankaracharya — "tat" = param brahm. Tasmin brahmaṇi gatā buddhiḥ yeṣāṃ te tad-buddhayaḥ — jinki buddhi us brahm mein gayi; tad eva paraṃ brahma ātmā yeṣāṃ te tad-ātmānaḥ — wahi param brahm jinki aatma hai; sarvāṇi karmāṇi saṃnyasya tasmin brahmaṇy eva avasthānaṃ yeṣāṃ te tan-niṣṭhāḥ — sab karm sannyast karke usi brahm mein jinki sthiti hai; kevalātma-ratayaḥ — keval aatma mein ramne wale. Apunarāvṛttim apunar-deha-saṃbandham — phir shareer se sambandh na hona. Aur ve yatayaḥ — sannyasi hain.
Aacharya Ramanuja — "tat" = 5.16 mein varnit aatma-svaroop. Tad-buddhayaḥ tathāvidhātma-darśanādhyavasāyāḥ — aise aatma-darshan ka nishchay; tad-ātmānaḥ tad-viṣaya-manasaḥ — man usi vishay mein; tan-niṣṭhāḥ tad-abhyāsa-niratāḥ — usi ke abhyaas mein lage. Aur apunarāvṛtti — yad-avasthād ātmanaḥ punarāvṛttiḥ na vidyate sa ātmā apunarāvṛttiḥ svena rūpeṇa avasthitaḥ — woh aatma hi "apunaraavritti" hai jo apne svaroop mein sthit hai; use prapt hote hain.
Antar: Shankara — brahm mein sthiti, karm-sannyaas ke saath; Ramanuja — aatma-svaroop ka abhyaas, aur "apunaraavritti" ek avastha mein sthit aatma ka hi naam.