Bhagavad Gita · Karma Sannyasa YogaAdhyaay 5, Shloka 22 (5.22)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
ये हि संस्पर्शजा भोगा दुःखयोनय एव ते
आद्यन्तवन्तः कौन्तेय न तेषु रमते बुधः
॥ 5.22 ॥
ye hi saṃsparśajā bhogā duḥkhayonaya eva te
ādyantavantaḥ kaunteya na teṣu ramate budhaḥ
Anuvaad
"He Kaunteya, sparsh se paida hone wale jo bhog hain, ve dukh ke srot hi hain — unka aarambh aur ant hai; buddhimaan unmein nahin ramta."
Bhaavaarth
Shankaracharya — kathor drishti. Duḥkha-yonaya eva te avidyā-kṛtatvāt — ve avidya se bane hain isliye dukh ke srot; na saṃsāre sukhasya gandha-mātram api asti iti buddhvā — "sansaar mein sukh ki gandh bhi nahin" — yeh jaan kar viṣaya-mṛgatṛṣṇikāyāḥ indriyāṇi nivartayet — vishay-mrigtrishna se indriyaan lautaaye. Ādiḥ viṣayendriya-saṃyogo bhogānām antaś ca tad-viyoga eva — bhog ka aarambh sanyog hai, ant viyog; madhya-kṣaṇa-bhāvitvāt — beech ke kshan bhar ke. Aur kaam ko śreyo-mārga-pratipakṣī kaṣṭatamo doṣaḥ — kalyaan-maarg ka sabse kathin shatru bataate hain (5.23 ki bhoomika).
Aacharya Ramanuja — saral roop. Duḥkhodarkāḥ ādyantavantaḥ alpakāla-vartinaḥ — inka parinaam dukh hai, ye thode samay ke hain; na teṣu tad-yāthātmya-vid ramate — inka sach jaanne wala inmein nahin ramta. Aur 5.21 ke ant mein: prākṛtasya bhogasya sutyajatām āha — ab bataate hain ki praakrit bhog aasaani se chhode ja sakte hain.
Antar (zor ka): Shankara ki bhasha vairaagya ki teevra hai ("sukh ki gandh bhi nahin"); Ramanuja shaant tark dete hain — bhog alpkaalik hain, isliye chhodna sahaj hai.