श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Karma Sannyasa YogaAdhyaay 5, Shloka 27 (5.27)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

स्पर्शान् कृत्वा बहिर्बाह्यांश्चक्षुश्चैवान्तरे भ्रुवोः
प्राणापानौ समौ कृत्वा नासाभ्यन्तरचारिणौ
॥ 5.27 ॥

sparśān kṛtvā bahirbāhyāṃścakṣuścaivāntare bhruvoḥ
prāṇāpānau samau kṛtvā nāsābhyantaracāriṇau

Anuvaad

"Baahari sparshon (vishayon) ko baahar hi chhod kar, drishti ko bhauhon ke beech rakh kar, naak ke bheetar chalne wale praan aur apaan ko sam karke — (5.28 se jaari)"

Bhaavaarth

Teen kadam:

  1. Vishay baahar. Shankaracharya: śrotrādi-dvāreṇa antaḥ buddhau praveśitāḥ śabdādayaḥ viṣayāḥ tān acintayataḥ śabdādayo bāhyā bahir eva kṛtāḥ bhavanti — kaan aadi ke raaste buddhi mein ghuse vishayon ka chintan na karne se ve baahar hi ho jaate hain. Yaani "baahar karna" = unka chintan chhodna, kaan band karna nahin.
  2. Drishti bhauhon ke beech. Ramanuja: cakṣuḥ bhruvoḥ antare nāsāgre vinyasya — aankh ko bhauhon ke beech, naak ke agrabhaag par tika kar (6.13 sampreksya nāsikāgraṃ svam se mel).
  3. Saans sam. Ramanuja: ucchvāsa-niḥśvāsau sama-gatī kṛtvā — saans andar-baahar ki gati barabar karke. Aur poorva-taiyaari: yoga-yogyāsane ṛju-kāya upaviśya — yog-yogya aasan par seedha baith kar.

Antar: Yahan dono aacharya lagbhag ek hain; antar 5.28 ke "muni" aur "mukta" ke arth mein hai.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein