Bhagavad Gita · Karma Sannyasa YogaAdhyaay 5, Shloka 28 (5.28)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
यतेन्द्रियमनोबुद्धिर्मुनिर्मोक्षपरायणः
विगतेच्छाभयक्रोधो यः सदा मुक्त एव सः
॥ 5.28 ॥
yatendriyamanobuddhirmunirmokṣaparāyaṇaḥ
vigatecchābhayakrodho yaḥ sadā mukta eva saḥ
Anuvaad
"(5.27 ke kadam utha kar) — jiski indriyaan, man aur buddhi vash mein hain, jo moksh-paraayan muni hai, jisse ichchha, bhay aur krodh chale gaye — woh sada mukt hi hai."
Bhaavaarth
Teen "dushman" — ichchha, bhay, krodh. 2.56 mein vīta-rāga-bhaya-krodhaḥ aur 4.10 mein bhi yahi tikdi aayi thi; yahan teesri baar.
Shankaracharya. Mananāt muniḥ saṃnyāsī — manan se muni, yaani sannyasi; mokṣa eva param ayanaṃ parā gatiḥ yasya — moksh hi jiska param lakshya. Nishkarsh: yaḥ evaṃ vartate sadā saṃnyāsī mukta eva saḥ na tasya mokṣāyānyaḥ kartavyo'sti — jo sada aisa rehta hai, woh sannyasi mukt hi hai; moksh ke liye use aur kuchh karna baaki nahin.
Aacharya Ramanuja. Ātmāvalokanād anyatra pravṛtty-anarhendriya-mano-buddhiḥ — jiski indriya-man-buddhi aatma-darshan ke alaava kahin aur nahin jaatin; tata eva vigatecchā-bhaya-krodhaḥ — isi kaaran ichchha-bhay-krodh se mukt; mokṣaika-prayojanaḥ — moksh hi ek prayojan; aur sādhya-daśāyām iva sādhana-daśāyām api mukta eva saḥ — lakshya ki avastha ki tarah saadhna ki avastha mein bhi woh mukt hi hai.
Antar: Shankara — sannyasi ke liye kuchh kartavya shesh nahin; Ramanuja — saadhak bhi, saadhna ke dauraan hi, mukt jaisa. Aur Ramanuja (5.28 ant) adhyaay ko karmayog ki suśakatā (saralta) ki or le jaate hain — 5.29.