Bhagavad Gita · Karma Sannyasa YogaAdhyaay 5, Shloka 4 (5.4)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
साङ्ख्ययोगौ पृथग् बालाः प्रवदन्ति न पण्डिताः
एकमप्यास्थितः सम्यगुभयोर्विन्दते फलम्
॥ 5.4 ॥
sāṅkhyayogau pṛthag bālāḥ pravadanti na paṇḍitāḥ
ekamapyāsthitaḥ samyagubhayorvindate phalam
Anuvaad
"Saankhya aur yoga ko alag-alag (phal wala) naasamajh kehte hain, gyaani nahin; dono mein se ek mein bhi bhali-bhaanti sthit vyakti dono ka phal paata hai."
Bhaavaarth
"Sāṅkhya" aur "yoga" — naya naam kyon? Arjuna ne "sannyaas" aur "karm-yoga" poochha tha; Krishna "saankhya" aur "yoga" kehte hain. Shankaracharya isi par prashn uthaakar kehte hain: Bhagavan ne Arjuna ke shabd chhode bina, apna vishesh abhipraay jodkar uttar diya — tau eva saṃnyāsa-karma-yogau jñāna-tad-upāya-sama-buddhitvādi-saṃyuktau sāṅkhya-yoga-śabda-vācyau — wahi sannyaas aur karm-yoga, jab gyaan aur uske upaay (samata aadi) se yukt hon, tab "saankhya" aur "yoga" kehlaate hain.
Shankaracharya: bālāḥ pravadanti, na paṇḍitāḥ; paṇḍitās tu jñānina ekaṃ phalam aviruddham icchanti — gyaani ek, avirodhi phal maante hain — moksha.
Aacharya Ramanuja: jo kehte hain ki karm-yoga sirf gyaan-yoga ko siddh karta hai aur gyaan-yoga hi aatma-darshan — isliye phal-bhed se dono alag — ve bālāḥ aniṣpanna-jñānāḥ — kachche gyaan wale. Ubhayoḥ ātmāvalokanaika-phalayoḥ — dono ka ek hi phal, aatma-darshan; isliye ek mein bhi sthit vyakti wahi phal paata hai.