श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Karma Sannyasa YogaAdhyaay 5, Shloka 5 (5.5)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

यत् साङ्ख्यैः प्राप्यते स्थानं तद् योगैरपि गम्यते
एकं साङ्ख्यं च योगं च यः पश्यति स पश्यति
॥ 5.5 ॥

yat sāṅkhyaiḥ prāpyate sthānaṃ tad yogairapi gamyate
ekaṃ sāṅkhyaṃ ca yogaṃ ca yaḥ paśyati sa paśyati

Anuvaad

"Jo sthaan (lakshya) saankhyon (gyaan-nishth logon) dwara praapt hota hai, wahi yogiyon dwara bhi praapt hota hai; jo saankhya aur yoga ko ek dekhta hai, wahi (sahi) dekhta hai."

Bhaavaarth

"Ek dekhna" — sahi drishti. Yaḥ paśyati sa paśyati — jo dono ko ek dekhta hai, wahi dekhta hai (2.29 aur 13.27 jaisi shaili).

Shankaracharya — kram se. Yat sāṅkhyaiḥ jñāna-niṣṭhaiḥ saṃnyāsibhiḥ prāpyate sthānaṃ mokṣākhyam, tat yogair api … paramārtha-jñāna-saṃnyāsa-prāpti-dvāreṇa gamyate — jo moksha saankhya (gyaan-nishth sannyaasi) paate hain, wahi yogi bhi — gyaan aur sannyaas ki praapti ke dwara — paate hain. Phir prashn: to sannyaas hi shreshth hua, 5.2 mein karm-yoga vishesh kyon kaha? Uttar: tvayā pṛṣṭaṃ kevalaṃ karma-saṃnyāsaṃ karma-yogaṃ ca … jñānam anapekṣya — tumne gyaan ke bina ke keval karm-tyaag aur karm-yoga ke baare mein poochha tha; uske anusaar karm-yoga vishesh. Jñānāpekṣas tu saṃnyāsaḥ sāṅkhyam iti mayā abhipretaḥ, paramārtha-yogaś ca sa eva — gyaan-yukt sannyaas hi mera "saankhya" hai, aur wahi paramaarth-yoga.

Aacharya Ramanuja — swatantra vikalp. Sāṅkhyaiḥ jñāna-niṣṭhaiḥ yad ātmāvalokana-rūpa-phalaṃ prāpyate tad eva karma-yoga-niṣṭhaiḥ api prāpyate — jo aatma-darshan gyaan-nishth paate hain, wahi karm-yoga-nishth bhi; isliye ekaṃ vaikalpikam — ek hi phal ke do vaikalpik (vikalp roop) raaste. Jo aisa dekhta hai, sa eva paṇḍitaḥ.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein