Bhagavad Gita · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)Adhyaay 6, Shloka 10 (6.10)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः
एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः
॥ 6.10 ॥
yogī yuñjīta satatamātmānaṃ rahasi sthitaḥ
ekākī yatacittātmā nirāśīraparigrahaḥ
Anuvaad
"Yogi ekaant mein, akela reh kar, man aur shareer ko vash mein rakh kar, trishna aur sangrah se rahit ho kar, lagaataar apne aap ko (dhyaan mein) lagaaye."
Bhaavaarth
Shankaracharya — sannyaas ka sanket. Rahasi ekānte giri-guhādau sthitaḥ san ekākī asahāyaḥ — parvat-gufa jaise ekaant mein, bina saathi; rahasi sthitaḥ ekākī ca iti viśeṣaṇāt saṃnyāsaṃ kṛtvā ity arthaḥ — "ekaant" aur "akela" — in visheshanon se sannyaas lena abhipret hai. Nirāśīḥ vīta-tṛṣṇaḥ aparigrahaḥ parigraha-rahitaḥ. Aur aage: āsanāhāra-vihārādīnāṃ yoga-sādhanatvena niyamaḥ vaktavyaḥ — ab aasan, aahaar, vihaar ke niyam kahe jaayenge.
Aacharya Ramanuja — roz ka dhyaan-samay. Yogī ukta-prakāra-karma-yoga-niṣṭhaḥ — yahan yogi = upar kaha karm-yogi; satatam aharahaḥ yoga-kāle — har din, yog ke samay; ātmānaṃ … sva-darśana-niṣṭhaṃ kurvīta — apne (aatma ke) darshan mein lagaaye. Rahasi jana-varjite niḥśabde deśe — logon se rahit, shabd-rahit jagah; ekākī tatrāpi na sadvitīyaḥ — wahan bhi kisi ke saath nahin; nirāśīḥ ātma-vyatirikte kṛtsne vastuni nirapekṣaḥ; aparigrahaḥ … mamatā-rahitaḥ.
Antar (vyaavahaarik): Shankara — ekaant aur akelapan sannyaas ke sanket; Ramanuja — karm-yogi bhi roz niyat samay par ekaant mein dhyaan kare. Grihasth saadhak ke liye Ramanuja ka pathan seedha raasta kholta hai.