श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)Adhyaay 6, Shloka 12 (6.12)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः
उपविश्याऽऽसने युञ्ज्याद् योगमात्मविशुद्धये
॥ 6.12 ॥

tatraikāgraṃ manaḥ kṛtvā yatacittendriyakriyaḥ
upaviśyā''sane yuñjyād yogamātmaviśuddhaye

Anuvaad

"Us aasan par baith kar, man ko ekaagr karke, chitt aur indriyon ki kriyaaon ko sanyat karke, aatma ki shuddhi ke liye yog ka abhyaas kare."

Bhaavaarth

Shankaracharya. Sarva-viṣayebhyaḥ upasaṃhṛtya ekāgraṃ manaḥ kṛtvā — sab vishayon se samet kar man ekaagr; cittaṃ ca indriyāṇi ca … teṣāṃ kriyāḥ saṃyatā yasya — man aur indriyon ki kriyaayein jiski sanyat; uddeshya ātma-viśuddhaye antaḥkaraṇasya viśuddhy-artham — antahkaran ki shuddhi ke liye. Aur aage: bāhyam āsanam uktam adhunā śarīra-dhāraṇaṃ katham — baahari aasan kaha, ab sharir kaise rakhein (6.13).

Aacharya Ramanuja (6.11–6.12 sanyukt). Yoga-ekāgram avyākulam manaḥ kṛtvā — yog mein ekaagr, avyaakul man; sarvātmanā upasaṃhṛta-cittendriya-kriyaḥ — poori tarah samet li gayi chitt-indriya kriya; ātma-viśuddhaye bandha-vimuktaye yogaṃ yuñjyāt ātmāvalokanaṃ kurvīta — aatma-shuddhi yaani bandhan se mukti ke liye, aatma-darshan kare.

Antar: "Ātma-viśuddhi" — Shankara: antahkaran (man) ki shuddhi; Ramanuja: aatma ki bandhan-mukti. Dono — dhyaan ka lakshya bheetari parivartan hai, sirf aaraam nahin.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein