Bhagavad Gita · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)Adhyaay 6, Shloka 21 (6.21)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
सुखमात्यन्तिकं यत् तद् बुद्धिग्राह्यमतीन्द्रियम्
वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः
॥ 6.21 ॥
sukhamātyantikaṃ yat tad buddhigrāhyamatīndriyam
vetti yatra na caivāyaṃ sthitaścalati tattvataḥ
Anuvaad
"Jahan (yogi) us param sukh ko jaanta hai jo indriyon se pare hai aur sirf buddhi se grahan hota hai; aur jahan sthit ho kar woh apne satya se kabhi nahin digta — (6.22–6.23 se jaari)"
Bhaavaarth
Shankaracharya. Ātyantikam atyantam eva bhavati ity ātyantikam anantam ity arthaḥ — jo "ant ke paar" ho, yaani anant; buddhyaiva indriya-nirapekṣayā gṛhyate iti buddhi-grāhyam — indriyon ki apeksha bina sirf buddhi se grahan; atīndriyam … aviṣaya-janitam — vishayon se paida nahin hua. Aur na … calati tattvataḥ tattva-svarūpāt na pracyavate — tattva-svaroop se chyut nahin hota.
Aacharya Ramanuja. Atīndriyam ātma-buddhy-eka-grāhyam ātyantikaṃ sukham — indriyaatit, sirf aatma-buddhi se grahan hone wala atyant sukh; yatra ca yoge sthitaḥ sukhātirekeṇa tattvataḥ tad-bhāvāt na calati — jis yog mein sthit hokar, sukh ki adhikta ke kaaran, us bhaav se nahin digta.
Antar (sookshm): Ramanuja ka tark manovaigyanik bhi hai — yogi isliye nahin digta kyonki yeh sukh itna adhik hai ki aur kuchh kheenchta nahin.