श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Dhyana Yoga (Atma-samyama Yoga)Adhyaay 6, Shloka 29 (6.29)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

सर्वभूतस्थमात्मानं सर्वभूतानि चाऽऽत्मनि
ईक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः
॥ 6.29 ॥

sarvabhūtasthamātmānaṃ sarvabhūtāni cā''tmani
īkṣate yogayuktātmā sarvatra samadarśanaḥ

Anuvaad

"Yog mein samaahit man wala, sab jagah sam drishti rakhne wala (yogi) apni aatma ko sab praaniyon mein, aur sab praaniyon ko apni aatma mein dekhta hai."

Bhaavaarth

Shankaracharya — ekta ka darshan. Sarveṣu bhūteṣu sthitaṃ svam ātmānaṃ, sarva-bhūtāni ca ātmani brahmādīni stamba-paryantāni … ekatāṃ gatāni īkṣate — Brahma se le kar ghaas ke tinke tak, sab praani apni aatma mein ek ho kar dikhte hain; sama-darśanaḥ … viṣameṣu sarva-bhūteṣu samaṃ nirviśeṣaṃ brahmātmaikatva-viṣayaṃ darśanaṃ jñānaṃ yasya — asamaan praaniyon mein sam, nirvishesh — brahm aur aatma ki ekta ka gyaan.

Aacharya Ramanuja — samaanta ka darshan. Svātmanaḥ pareṣāṃ ca bhūtānāṃ prakṛti-viyukta-svarūpāṇāṃ jñānaikākāratayā sāmyāt, vaiṣamyasya ca prakṛti-gatatvāt — apni aur doosron ki aatma, prakriti se alag hone par, gyaan-ek-aakaar hone se sam hain; asamaanta prakriti ki hai. Isliye sarva-bhūta-samānākāraṃ svātmānaṃ svātma-samānākārāṇi ca sarva-bhūtāni paśyati — apni aatma ko sab jaisi, aur sab ko apni jaisi dekhta hai. Ekasmin ātmani dṛṣṭe sarvasya ātma-vastunaḥ tat-sāmyāt sarvam ātma-vastu dṛṣṭaṃ bhavati — ek aatma dekhi, to samaanta ke kaaran sab dekh li. Pramaan: "sarvatra sama-darśanaḥ", 6.33 sāmyena, aur 5.19 nirdoṣaṃ hi samaṃ brahma.

Antar (kendriya): Shankara — ekatā (sab ek aatma); Ramanuja — sāmya (anek aatmaayein, par ek jaisi). Dono ka vyaavahaarik parinaam ek: koi "paraaya" nahin.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein