श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Jnana Vijnana YogaAdhyaay 7, Shloka 25 (7.25)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

नाहं प्रकाशः सर्वस्य योगमायासमावृतः
मूढोऽयं नाभिजानाति लोको मामजमव्ययम्
॥ 7.25 ॥

nāhaṃ prakāśaḥ sarvasya yogamāyāsamāvṛtaḥ
mūḍho'yaṃ nābhijānāti loko māmajamavyayam

Anuvaad

"Yogamaaya se dhaka hua main sabke liye prakat nahin hoon; yeh bhramit sansaar mujh ajanma, avinaashi ko nahin pehchaanta."

Bhaavaarth

"Yogamaaya" — do pathan.

Shankaracharya. Na ahaṃ prakāśaḥ sarvasya lokasya, keṣāṃcid eva mad-bhaktānāṃ prakāśaḥ aham — sab ke liye nahin, kuchh bhakton ke liye hi prakat; yogaḥ guṇānāṃ yuktiḥ ghaṭanaṃ saiva māyā yoga-māyā — gunon ka yoga (jod/sanyojan) hi maaya — yogamaaya. Aur mahatvapoorn: nāsau yoga-māyā madīyā satī mama īśvarasya māyāvino jñānaṃ pratibadhnāti — yeh maaya meri hai, isliye mujh maayaavi ke gyaan ko nahin rokti — jaise jaadugar ka jaadu khud jaadugar ko dhoka nahin deta.

Aacharya Ramanuja — manushya-roop hi "maaya". Kṣetrajñāsādhāraṇa-manuṣyatvādi-saṃsthāna-yogākhya-māyayā samāvṛtaḥ — saadhaaran jeevon jaise manushya-aakaar (saṃsthāna) se jud-ne roopi "yogamaaya" se dhaka; manuṣyatvādi-saṃsthāna-darśana-mātreṇa mūḍhaḥ — sirf manushya-aakaar dekh kar lok bhramit; mām ati-vāyv-indra-karmāṇam ati-sūryāgni-tejasam upalabhyamānam api — vaayu-Indra se adhik karm, sooraj-agni se adhik tej dikhne par bhi — mujhe nahin pehchaanta.

Antar: Shankara — yogamaaya = gunon ka sanyojan, Ishwar par prabhaav-heen; Ramanuja — yogamaaya = avataar ka manushya-aakaar hi, jo Bhagavan ki divyata ko dhakta hai.

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein