Bhagavad Gita · Jnana Vijnana YogaAdhyaay 7, Shloka 7 (7.7)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
मत्तः परतरं नान्यत् किञ्चिदस्ति धनञ्जय
मयि सर्वमिदं प्रोतं सूत्रे मणिगणा इव
॥ 7.7 ॥
mattaḥ parataraṃ nānyat kiñcidasti dhanañjaya
mayi sarvamidaṃ protaṃ sūtre maṇigaṇā iva
Anuvaad
"He Dhananjay, mujhse badh kar aur kuchh bhi nahin hai; yeh sab kuchh mujhmein aise piroya hua hai jaise dhaage mein moti."
Bhaavaarth
Upma ka arth: moti alag-alag dikhte hain, par sabko ek hi dhaaga thaame hai — jo dikhta nahin.
Shankaracharya. Mattaḥ parameśvarāt parataram anyat kāraṇāntaraṃ kiñcit nāsti — mujh Parameshwar se badh kar koi doosra kaaran nahin; aham eva jagat-kāraṇam. Protam anusyūtam anugatam anuviddhaṃ grathitam … dīrgha-tantuṣu paṭavat sūtre ca maṇi-gaṇā iva — piroya hua — jaise lambe dhaagon mein kapda, aur dhaage mein moti.
Aacharya Ramanuja — sharir-sharirī. Kaaran aur shesi hone se, aur jñāna-śakti-balādi-guṇa-yogena — gyaan, shakti, bal aadi gunon mein bhi aham eva parataraḥ. Sarvam idaṃ cid-acid-vastu-jātaṃ … mac-charīra-bhūtaṃ sūtre maṇi-gaṇavad ātmatayā avasthite mayi protam āśritam — yeh sab chit-achit jagat mera sharir hai, aur aatma-roop mujhmein, dhaage mein moti ki tarah, aashrit hai. Pramaan — Brihadaranyak 3.7 (yasya pṛthivī śarīram), Subala 7. Aur: sarva-prakāraḥ parama-puruṣa eva avasthita iti sarvaiḥ śabdaiḥ tasya eva abhidhānam — sab roopon mein Param Purush hi sthit hain, isliye sab shabd unhi ko kehte hain — isi se 7.8 ka "raso'ham" aadi.
Antar: Shankara — Ishwar ek-maatra kaaran (aur aage advaita); Ramanuja — jagat Bhagavan ka sharir, woh uski aatma (śarīra-śarīri-bhāva).