श्रीमद्भगवद्गीताShrimad Bhagavad Gita 📖 Flipbook mein padhein

Bhagavad Gita · Jnana Vijnana YogaAdhyaay 7, Shloka 8 (7.8)

Mool Sanskrit · श्रीभगवान्

रसोऽहमप्सु कौन्तेय प्रभाऽस्मि शशिसूर्ययोः
प्रणवः सर्ववेदेषु शब्दः खे पौरुषं नृषु
॥ 7.8 ॥

raso'hamapsu kaunteya prabhā'smi śaśisūryayoḥ
praṇavaḥ sarvavedeṣu śabdaḥ khe pauruṣaṃ nṛṣu

Anuvaad

"He Kaunteya, main jal mein ras (swaad) hoon, chaand aur sooraj mein prabha hoon, sab vedon mein Om hoon, aakaash mein shabd hoon, aur manushyon mein purushaarth (saamarthya) hoon."

Bhaavaarth

Saar ka darshan. Jal ka "jal-pan" uska ras; sooraj ka "sooraj-pan" uski prabha; vedon ka saar Om.

Shankaracharya — "usmein piroya". Raso'ham apāṃ yaḥ sāraḥ sa rasaḥ, tasmin rasa-bhūte mayi āpaḥ protā ity arthaḥ, evaṃ sarvatra — jal ka saar ras; us ras-roop mujhmein jal piroya hai; aise hi sab jagah. Praṇavaḥ oṃkāraḥ … tasmin praṇava-bhūte mayi sarve vedāḥ protāḥ; pauruṣaṃ puruṣasya bhāvaḥ … yataḥ puṃ-buddhiḥ nṛṣu — manushya ka "manushya-bhaav", jisse "yeh manushya hai" ki buddhi hoti hai.

Aacharya Ramanuja (7.8–7.11 ek saath). ete sarve vilakṣaṇā bhāvā matta eva utpannāḥ mac-cheṣa-bhūtā mac-charīratayā mayi eva avasthitāḥ ataḥ tat-prakāraḥ aham eva avasthitaḥ — ye sab vilakshan bhaav mujhse utpann, mere shesh (adheen), mere sharir roop mein mujhmein sthit; isliye in roopon mein main hi sthit hoon.

Antar: Shankara — vastu ka saar-roop Ishwar, jismein vastu "piroyi" hai; Ramanuja — vastuein Bhagavan ka sharir, isliye "main ras hoon" ka arth "ras mera prakaar (roop) hai".

📖 Flipbook mein padhein ✉ Sudhaar sujhaayein