Bhagavad Gita · Raja Vidya Raja Guhya YogaAdhyaay 9, Shloka 15 (9.15)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
ज्ञानयज्ञेन चाप्यन्ये यजन्तो मामुपासते
एकत्वेन पृथक्त्वेन बहुधा विश्वतोमुखम्
॥ 9.15 ॥
jñānayajñena cāpyanye yajanto māmupāsate
ekatvena pṛthaktvena bahudhā viśvatomukham
Anuvaad
"Aur doosre log gyaan-yagya se mujhe poojte hue upaasana karte hain — koi ek maan kar, koi alag maan kar, koi anek roopon mein mujh vishv-roop ki."
Bhaavaarth
Teen upaasana-bhed (Shankara).
- ekatvena ekam eva paraṃ brahma iti paramārtha-darśanena — "ek hi param brahm hai" — is parmarth-darshan se;
- pṛthaktvena āditya-candrādi-bhedena sa eva bhagavān viṣṇuḥ avasthitaḥ — "Aaditya, Chandra aadi alag roopon mein wahi Vishnu" — alag-alag;
- bahudhā avasthitaḥ sa eva bhagavān sarvatomukhaḥ viśva-rūpaḥ — anek roopon wale vishv-roop ki.
Aur prashn: yadi bahubhiḥ prakāraiḥ upāsate, kathaṃ tvām eva upāsate? — anek prakaar se poojte hain to aapko hi kaise? — uttar 9.16–9.19.
Aacharya Ramanuja — ek hi vishv-sharir. Bahudhā pṛthaktvena jagad-ākāreṇa viśvatomukhaṃ viśva-prakāram avasthitaṃ mām ekatvena upāsate — jagat ke roop mein anek prakaar se alag-alag sthit mujhe ekta ke saath upaaste hain; bhagavān vāsudeva eva … sūkṣma-cid-acid-vastu-śarīraḥ san … "sthūla-cid-acid-vastu-śarīraḥ syām" iti saṃkalpya … vicitra-jagac-charīraḥ avatiṣṭhate — sookshm chit-achit sharir wale Vasudev ne "sthool jagat mera sharir bane" ka sankalp kiya aur vichitra jagat-sharir ke roop mein sthit hain.
Antar: Shankara — teen alag upaasanaayein (advait, prithak, vishv-roop); Ramanuja — ek hi upaasana: anek roop jagat mein ek Bhagavan ka sharir.