Bhagavad Gita · Raja Vidya Raja Guhya YogaAdhyaay 9, Shloka 9 (9.9)
Mool Sanskrit · श्रीभगवान्
न च मां तानि कर्माणि निबध्नन्ति धनञ्जय
उदासीनवदासीनमसक्तं तेषु कर्मसु
॥ 9.9 ॥
na ca māṃ tāni karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya
udāsīnavadāsīnamasaktaṃ teṣu karmasu
Anuvaad
"He Dhananjay, ve (srishti aadi ke) karm mujhe nahin baandhte, kyonki main un karmon mein aasakti-rahit, udaaseen ki tarah sthit rehta hoon."
Bhaavaarth
Shankaracharya. udāsīnavat āsīnaṃ yathā udāsīnaḥ upekṣakaḥ kaścit tadvat, ātmanaḥ avikriyatvāt — tatasth ki tarah, kyonki aatma avikaari; asaktaṃ phalāsaṅga-rahitam abhimāna-varjitam "ahaṃ karomi" iti — phal-aasakti aur "main karta hoon" ke abhimaan se rahit; aur shiksha: ataḥ anyasyāpi kartṛtvābhimānābhāvaḥ phalāsaṅgābhāvaś ca asaṃbandha-kāraṇam, anyathā karmabhiḥ badhyate mūḍhaḥ kośakāravat — isliye kisi aur ke liye bhi kartritva-abhimaan aur phal-aasakti ka abhaav hi mukti ka kaaran, warna moodh resham ke keede ki tarah apne hi karmon mein bandhta hai.
Aacharya Ramanuja — asamaanta jeevon ke karm se. Na ca tāni viṣama-sṛṣṭy-ādīni karmāṇi … mayi nairghṛṇyādikaṃ na āpādayanti — asamaan srishti mujhmein kroorata nahin laati; yataḥ kṣetrajñānāṃ pūrva-kṛtyāni eva karmāṇi devādi-viṣama-bhāva-hetavaḥ — kyonki jeevon ke apne pichhle karm hi dev aadi asamaan avasthaaon ke kaaran hain; ahaṃ tu tatra vaiṣamye asaktaḥ … udāsīnavad āsīnaḥ. Pramaan Brahmasutra 2.1.34–35 (vaiṣamya-nairghṛṇye na sāpekṣatvāt; na karmāvibhāgād iti cen nānāditvāt).
Antar: Shankara — asangata ki shiksha (sabke liye); Ramanuja — theodicy: asamaanta ka kaaran jeevon ke anaadi karm.