భగవద్గీత · Raja Vidya Raja Guhya Yogaఅధ్యాయం 9, శ్లోకం 9 (9.9)
మూల సంస్కృతం · శ్రీభగవాన్
న చ మాం తాని కర్మాణి నిబధ్నన్తి ధనఞ్జయ
ఉదాసీనవదాసీనమసక్తం తేషు కర్మసు
॥ 9.9 ॥
na ca māṃ tāni karmāṇi nibadhnanti dhanañjaya
udāsīnavadāsīnamasaktaṃ teṣu karmasu
అనువాదం
"ధనంజయా, ఆ (సృష్టి మొదలైన) కర్మలు నన్ను బంధించవు, ఎందుకంటే నేను ఆ కర్మల పట్ల ఆసక్తి లేకుండా, ఉదాసీనుడిలా ఉంటాను."
భావార్థం
శంకరాచార్యులు. udāsīnavat āsīnaṃ yathā udāsīnaḥ upekṣakaḥ kaścit tadvat, ātmanaḥ avikriyatvāt — తటస్థుడిలా, ఎందుకంటే ఆత్మ అవికారి; asaktaṃ phalāsaṅga-rahitam abhimāna-varjitam "ahaṃ karomi" iti — ఫలాసక్తి, "నేను చేస్తున్నాను" అనే అభిమానం లేనివాడు; ఇంకా బోధ: ataḥ anyasyāpi kartṛtvābhimānābhāvaḥ phalāsaṅgābhāvaś ca asaṃbandha-kāraṇam, anyathā karmabhiḥ badhyate mūḍhaḥ kośakāravat — కాబట్టి మరెవరికైనా కూడా కర్తృత్వాభిమానం, ఫలాసక్తి లేకపోవడమే ముక్తికి కారణం, లేకపోతే మూఢుడు పట్టుపురుగులా తన కర్మలలోనే బంధించబడతాడు.
ఆచార్య రామానుజులు — అసమానత జీవుల కర్మల వల్ల. Na ca tāni viṣama-sṛṣṭy-ādīni karmāṇi … mayi nairghṛṇyādikaṃ na āpādayanti — అసమాన సృష్టి నాలో క్రూరత్వాన్ని తేదు; yataḥ kṣetrajñānāṃ pūrva-kṛtyāni eva karmāṇi devādi-viṣama-bhāva-hetavaḥ — ఎందుకంటే జీవుల సొంత పూర్వ కర్మలే దేవ మొదలైన అసమాన స్థితులకు కారణాలు; ahaṃ tu tatra vaiṣamye asaktaḥ … udāsīnavad āsīnaḥ. ప్రమాణం బ్రహ్మసూత్రం 2.1.34–35 (vaiṣamya-nairghṛṇye na sāpekṣatvāt; na karmāvibhāgād iti cen nānāditvāt).
భేదం: శంకరులు — అసంగత్వం యొక్క బోధ (అందరికీ); రామానుజులు — దైవ న్యాయ సమర్థన (theodicy): అసమానతకు కారణం జీవుల అనాది కర్మలు.
AI-assisted draft translation — under review.