ಭಗವದ್ಗೀತೆ · Arjuna Vishada Yogaಅಧ್ಯಾಯ 1, ಶ್ಲೋಕ 12 (1.12)

"Tasya harṣaṃ sañjanayan" — ಅವನ ಹರ್ಷವನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಲು. ಭೀಷ್ಮರ ಶಂಖದ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ: ದುರ್ಯೋಧನನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹರ್ಷವನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವುದು. ಇದೇ ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಉದಾಸೀನತೆ ಅಥವಾ ಭಯವಿದ್ದಾಗಲೇ ಹರ್ಷವನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕ ಟೀಕಾಕಾರರು (ರಾಮಾನುಜರ ಕಥಾಸಾರ ಸಹಿತ) ಇದನ್ನು 1.10ರ "ಚಿಂತೆ"ಯ ಓದಿಗೆ ಸಮರ್ಥನೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ: ದುರ್ಯೋಧನನ ವಿಷಾದವನ್ನು ಕಂಡು ಭೀಷ್ಮರು ಅವನಿಗೆ ಉತ್ಸಾಹ ತುಂಬಿದರು.

ಮಧುಸೂದನ ಸರಸ್ವತಿಗಳ ಆಳವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಮಧುಸೂದನರು ಭೀಷ್ಮರ ಮನಸ್ಸಿನ ಒಂದು ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ದುರ್ಯೋಧನನೊಂದಿಗೆ ದ್ರೋಣರ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಭೀಷ್ಮರು ಕಂಡರು — ದ್ರೋಣರು ಅವನ ಮಾತಿಗೆ ಒಂದು ಪದದಿಂದಲೂ ಉತ್ತರಿಸಲಿಲ್ಲ — ಮತ್ತು ದುರ್ಯೋಧನನು ಭೀಷ್ಮರನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವುದನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಆಗ ಭೀಷ್ಮರು "ಇವನು ನನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಲಿ ಅಥವಾ ನಿಂದಿಸಲಿ, ಈ ಶರೀರ ಇವನಿಗಾಗಿ ಬೀಳುವುದು ಖಚಿತ" ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಲು ಸಿಂಹನಾದ ಮಾಡಿದರು. ಮೂರು ವಿಶೇಷಣಗಳು ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಆಧಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ:

• Kuru-vṛddha (ಕುರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರು): ಆದ್ದರಿಂದ ದ್ರೋಣ ಮತ್ತು ದುರ್ಯೋಧನ ಇಬ್ಬರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮಾತನ್ನೂ ಅರಿತರು.
• Pitāmaha (ಅಜ್ಜ): ಆದ್ದರಿಂದ ಮೊಮ್ಮಗನನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ — ದ್ರೋಣರಂತೆ ಮೌನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
• Pratāpavān (ಪ್ರತಾಪಿ): ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಸಿಂಹನಾದ ಮತ್ತು ಶಂಖ ಶತ್ರುವಿನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಭಯವನ್ನೂ ಹುಟ್ಟಿಸಲಿ.

ಭೀಷ್ಮರ ದುರಂತ ಪಾತ್ರ: ಈ ಒಂದು ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಭೀಷ್ಮರ ಇಡೀ ಜೀವನ ಇಣುಕುತ್ತದೆ. ಅವರು ಕೌರವ ಸೇನೆಯ ಸೇನಾಪತಿ, ಪಾಂಡವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಈ ಯುದ್ಧ ಅನ್ಯಾಯದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತು. ಆದರೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಚನ ಮತ್ತು ಹಸ್ತಿನಾಪುರದ ಬಗೆಗಿನ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಶಂಖ ಒಬ್ಬ ಸೇನಾಪತಿಯ ಕರ್ತವ್ಯ — ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಅಜ್ಜ ತನ್ನ ದಾರಿತಪ್ಪಿದ ಮೊಮ್ಮಗನಿಗೆ ನೀಡಿದ ಸಾಂತ್ವನವೂ ಹೌದು.

ಮೊದಲ ಶಂಖ — ಯಾರು ಊದಿದರು? ಮಹಾಭಾರತದ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲ ಶಂಖವನ್ನು ಕೌರವ ಪಕ್ಷದಿಂದ, ಸೇನಾಪತಿ ಭೀಷ್ಮರು ಊದಿದರು. ಸಂಜಯನ ವರ್ಣನೆ ಇದೇ ಕ್ರಮವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.